Միջազգային համայնքը Կոպենհագենում




Բուսակերների ընթրիք Ադամի տանը: Ներկաներից բնավ ոչ բոլորն են բուսակեր


Բուսակերների ընթրիք Ադամի տանը: Ներկաներից բնավ ոչ բոլորն են բուսակեր


Դանիայում բնակվող արտասահմանցիներից շատ եմ լսել, թե այստեղ ինտեգրվելը շատ դժվար է: «Մինչև դանիերեն չսովորեցի, ինձ այս հասարակության մասը չզգացի»,- ասում է ֆրանսուհի կոլեգաս, որը Դանիա տեղափոխվել է շատ տարիներ առաջ, ունի դանիացի ամուսին ու երեխաներ: Նույնը կասեն արդեն մի քանի տարի այստեղ բնակվող բոլոր արտասահմանցիները: Մի րոպե... մարդիկ ուզում են ինտեգրվել առանց լեզու սովորելու՞: Ո՞ր երկրում է դա հնարավոր:

Բայց Կոպենհագենում շատ հեշտ է միջազգային համայնքում ինտեգրվելը: Հա, մի զարմացեք: Օրինակ Բեռլինում դա շատ դժվար էր գուցե այն պատճառով, որ ամեն ազգություն իր առանձին համայնքն ու միջոցառումներն ուներ կամ գուցե որովհետև բեռլինաբնակ օտարները ժամանակի ընթացքում դառնում էին տեղի գերմանացիների նման:

Ասենք, Դանիան էլ հայ համայնք ունի, որի հանդիպումներից մեկին ներկա գտնվելուց հետո երդվեցի այլևս այնտեղ չհայտնվել: Բայց կոնկրետ Կոպենհագենը մի չգրանցված, չպաշտոնականացված ու չհայտարարված միջազգային համայնք ունի, որին ինտեգրվելը չափից դուրս հեշտ է: Այ հենց դրա մասին եմ ուզում պատմել:

Եվրոպական այլ մայրաքաղաքների համեմատ Կոպենհագենում օտարերկրացիները շատ քիչ են: Եթե այդ բազմությունը բաժանենք երեք մասի, կստանանք երեք բավական փոքր խմբեր. ուսանողներ, մասնագիտացված աշխատողներ և սև աշխատանք անողներ (հիմնականում արևելքից): Իմ նշած միջազգային համայնքը ձևավորել է երկրորդ խումբը: Այստեղ հավաքվում են տարբեր տարիքի, ռասսայի, սեռի, ազգության մարդիկ: Նրանք կարող են ինձ նման նորեկներ կամ ավելի քան քսան տարի այստեղ բնակվողներ լինել:

Բայց ինչպես վերևում արդեն նշեցի, պաշտոնապես նման համայնք գոյություն չունի: Դրանք առանձին խմբավորումներ են, որոնք տարբեր առիթներով խաչվում են իրար հետ. meetup-ը, համալսարանի միջազգային բաժինը, couchsurfing-ը, ֆեյսբուքյան զանազան խմբեր և այլն: Արդյունքում՝ բոլորը բոլորին ճանաչում են: Եթե մեկի հետ էլ նոր ես ծանոթանում, մի հինգ րոպե խոսելուց հետո անպայման մի ընդհանուր ծանոթ կգտնես: Ինչ-որ առանձին ենթամշակույթ, զուգահեռ իրականություն է ձևավորվել հենց Կոպենհագենի ներսում, դանիացիներից անկախ:

Այս խմբերի յուրահատկություններից մեկն այն է, որ դրանք «միօգտագործման» չեն: Բեռլինում բազմիցս պատահել է, որ գնամ զանազան հանդիպումների, ծանոթանամ մարդկանց հետ, որոնց այլևս երբեք չեմ տեսնելու: Այստեղ ամեն հանդիպումից հետո նրանք, ում հետ հասցրել ես շփվել, անպայման հեռախոսի համար կամ մեյլի հասցե են վերցնում կամ միանգամից պայմանավորվում, թե հաջորդ անգամ երբ և որտեղ են հանդիպելու: Հետո, երբ նոր միջոցառումներ են լինում, յուրաքանչյուրն իր պարտքն է համարում նոր ընկերներին տեղեկացնել: Ու այդպես շրջանակն անընդհատ մեծանում է՝ ներառելով աշխատանքային պայմանագրով եկած գրեթե բոլոր արտասահմանցիներին: Ձևավորվում է մի շրջապատ, որտեղ քեզ լավ ես զգում ու չես ուզում դրանից դուրս գալ, չես մտածում ինտեգրվելու մասին:

Բայց մյուս կողմից, այս միջազգային համայնքը նաև փախուստի տեղ է նրանց համար, ովքեր փորձել են կամ ահավոր ցանկանում են ինտեգրվել: Դանիական շրջապատ մտնելու անկարողության արդյունքում գալիս են այստեղ, անընդհատ հանդիպումներ կազմակերպում, նորանոր մարդկանց հետ ծանոթանում՝ հավատալով, որ Կոպենհագենում շրջապատ ունեն: Հա, ունեն շրջապատ, որտեղ ոչ մի տեղացի չկա:

Այնուամենայնիվ, այս հանդիպումներին ժամանակ առ ժամանակ գալիս են նաև դանիացիներ: Գալիս են հետաքրքրությունից դրդված կամ որովհետև ամուսնացած են արտասահմանցու հետ կամ ինչ-որ ընդհանուր թեմա ունեն: Գալիս են, անգամ միմյանց հետ անգլերեն խոսում: Նրանցից շատերը միայն մեկ անգամ են հայտնվում ու անհետանում: Տարօրինակ բան է. այս միջազգային միջավայրերում դանիացիներից շատերն իրենց օտար են զգում սեփական քաղաքում:

Սիրում եմ Կոպենհագենի միջազգային համայնքը: Ինչ-որ տաք բան կա մեջը, դեմք ու հոգի ունի: Բամբասանքներ են պտտվում սրանից-նրանից, մեկը մյուսին արգելում է իր հանդիպումներին գալ, իսկ մեկ ուրիշը երեսուն հոգանոց հանդիպում է կազմակերպում՝ հուսալով, որ իր ուզած մարդը կգա: Նա գալիս է ուրիշի հետ: Մի երրորդը գնում է հանդիպմանը թաքուն հույս փայփայելով, որ իր սպասած մարդն էլ այնտեղ կլինի: Այստեղ խոսում են աշխատանքից, քաղաքականությունից, պատերազմից, կանանցից ու տղամարդկանցից, ուտելիքից, դանիացիներից ու եղանակից: Ու Կոպենհագենի միջազգային համայնքում, որն անուն չունի ու իրականում չկա, որի գոյության մասին դանիացիները ոչինչ չգիտեն, պատմություններ են հյուսվում, որոնք մի օր անպայման ջրի երես են դուրս գալու:

Read More..

SINOIAN: Armenian inspired streetwear

“Exclusive & high-end Armenian inspired streetwear ethnic brand combining culture & tradition with fashion & style. More than just fashion!”- ահա այսպես է բնութագրված SINOIAN ապրանքանիշի գաղափարը նրանց պաշտոնական էջում: SINOIAN-ը առաջարկում է Հայաստանից ոգեշնչված,  հոյակապ դիզայնով և շատ ժամանակակից շապիկներ: Ինչպես հասկացա ապրանքանիշը Գերմանիայից է: www.sinoian.com ՝ ահա նրանց կայքը և online խանութը:         ?????!

Read More..

Street Style from Copenhagen Fashion Week

Շատ եմ սիրում դանիական  street fashion-ը,  մշտապես հետևում եմ մասնավորապես  www.thelocals.dk կայքին: Նախորդ շաբաթ Դանիայի մայրաքաղաքի  լակոնիկ ոճը միջազգային ֆեշն մամուլի ուշադրության կենտրոնում եր:  Street Style  փոստեր հայտնվեցին տարատեսակ կայքերում՝ le-21eme.com-ից մինչև,  W ամսագրի պաշտոնական կայքը: Իմ սիրելի look-երը հավաքել եմ այս փոստում: ?????!

Read More..

Bad Girl Rihanna…

… հոյակապ make-up-ով… Bad gal RiRi-ին  W ամսագրի շապիկի համար լուսանկարել են Մերթ Ալասն ու Մարկուս Պիգոն,   ֆոտոպատմության ոճաբանն է  Էդվարդ Էնինֆուլը: Գնահատեք նաև դիմահարդարման էսքիզը. վարպետի անունը Կաբուկի է (www.kabukimagic.com), նա բավականին հաճախ է համագործակցում Րիհաննաի հետ…     ?????!

Read More..

ՀԴՄ կտրոնների 2014թ. ՀՈւԼԻՍ ամսվա շահող կտրոնների խաղարկություն

2014թ. Օգոստոսի 9-ին կայացավ ՀԴՄ Կտրոնների ՀՈՒԼԻՍ ամսվա խաղարկությունը:
Ինչպես նաև նախորդ ամիսներին, այս ամիս ևս շահում են 4 թվի համընկնումով կտրոնները: Այսուհետ շահումը լինելու է միայն բջջային հեռախոս: Իսկ 5 , 6 , 7 , 8 թվերի համընկնմամբ կտրոնների շահումը` ավտոմեքենա: 4-ից քիչ համընկնումներով կտրոնները շահում չունեն: Շահող Թվերն են.

75907920

ՀԴՄ կտրոնների 2014թ. ՀՈՒԼԻՍ ամսվա շահող ՀԴՄ կտրոնների խաղարկություն

Read More..

Phinal Phriday

Սիրում եմ ամսվա վերջին ուրբաթ օրերը: Այդ ժամանակ մեր ֆակուլտետի PhD-ուսանողները հավաքվում են ուղղակի շփվելու, զավզակելու, թեթևանալու:

Հուլիսին Կոպենհագենում շոգ է, արևը զարմանալիորեն չի իջնում: Շատերն արձակուրդ են գնացել: Կամպուսում լռություն է տիրում: Բայց մի քանի հոգի ուրվականների պես շրջում են միջանցքներում: Ու մենք այդ մի քանիսն էինք, որ հավաքվել էինք տասնչորսերորդ մասնաշենքի տանիքին, հարմարվել արևի տակ ու գարեջուր էինք խմում:

Ֆիլը՝ կարմրամորուս, կարճահասակ անգլիացին, որ հին նորսերեն ձեռագրեր է ուսումնասիրում, խոսելիս անընդհատ ժպտում է, մի ուրիշ տեսակ, ներսից, իսկականից ուրախ: Իմանալով, որ հայ եմ, հարցնում է, թե արդյոք Երևանից եմ:

Մարկն ավելացնում է, որ Սինգապուրում հայկական եկեղեցի կա, ու շատ գեղեցիկ է այդ պստլիկ հին կառույցը երկնաքերների կողքին: «Երևի Սինգապուրի ամենահին շինություններից է»,- եզրափակում է: Հետո անցնում ենք քաղաքականությանը: Թե ոնց է Ռուսաստանը Հայաստանին ճնշում, թե ոնց ասոցացման պայմանագիրն էլ առանձնապես օգուտ չէր լինի Հայաստանի համար, քննարկում ենք Ուկրաինայի դեպքերը: Ազգությամբ գերմանացի Մարկը չի հայհոյում Ռուսաստանին: Չեն հայհոյում և մյուսները, փաստարկված բացատրում, թե ինչու:

Հայտնվում է գզգզված մազերով ոտաբոբիկ մի տղամարդ: Երևում է՝ արդեն նախապես մի լավ խմել է: Թոմասն է՝ եգիպտագետ, սիրահարված իր մասնագիտությանը: «Հայաստա՞ն: Դուք հրաշալի ձեռագրեր ունեք: Կուզեի մի օր տեսնել դրանք: Ենոքի գրքի ամենալավ թարգմանությունը հայերենն է»:

Մենք խորացել ենք, քննարկում ենք դասավանդման խնդիրները: Ես հայտնում եմ, որ վախենում եմ դրանից: Մեդսը դժգոհում է, որ հաճախումները պարտադիր չեն, որովհետև իր դասավանդած կուրսերում եղել են մարդիկ, որոնք ընդհանրապես դասին չեն ներկայացել, բայց քննությունը հանձնել են: Թոմասը համաձայն չէ. «Մենք դժգոհում ենք, որովհետև ուզում ենք, որ ներկա գտնվեն,- ասում է,- մեր դերը պետք է լինի գտնելն այն հետաքրքրվող ուսանողներին և օգնել նրանց»: Եթե եգիպտագիտությամբ հետաքրքրվող ընդամենը չորս հոգի հայտնվում է, դասընթացը տեղի ունենում է:

Արևն իջնում է: Հայտնվում ենք ստվերում: Ցրտոտ է: Հավաքվում, իջնում ենք արհեստական ջրանցքի մոտ: Թոմասը կոշիկները չի հագնում, ոտաբոբիկ է գալիս: Հետո մտնում է ջրի մեջ: Լիքը խորացած զրույցներ սոցիալ մեդիայի, մեր ուսումնասիրությունների օգտակարության, կրթական համակարգերի մասին: Մեդսը դժգոհում է, որ Դանիայում շատերն են հայտնվում համալսարանում ու ավարտում, որովհետև դասախոսները չեն համարձակվում կտրել: Բեքեն հաստատում է, որ Գերմանիայում էլ է այդպես: Հայաստանում էլ... Փորձում եմ գտնել տարբերությունները: Ուղղակի Գերմանիայում ու Դանիայում գոնե դասախոսները պատահական մարդիկ չեն:

Թոմասը Հայաստանից է հարցնում: Պատմում եմ մեր տխուր կոռումպացված համակարգից: «Ոնց որ Բուլղարիան լինի»,- ասում է ու ծիծաղում: Ծիծաղում է նաև Մարկը: Հարցական հայացքիս Թոմասը պատասխանում է. «Ես բուլղարացի որդի ունեմ»: Հետո խնդրում է, որ մի քանի հայ գրողի անուն տամ, որ կարդա: «Միայն թե հասկանալի այբուբենով գրի»:

Արևը կամաց-կամաց մայր է մտնում: Ավարտվում է հուլիսի վերջին ուրբաթը: Սիրում եմ այս օրերը, երբ կարող ես անվերջ խորանալ ու խոսել լուրջ թեմաներից, կիսվել քո դժվարություններով, լսել մյուսներին: Ու էնքա՜ն հավես է նկատելը, թե որքան նման ենք բոլորս:

Read More..

«Ադելի կյանքը»

Այ էդպես, ֆեյսբուքից դուրս ես գալիս, հասցնում ես գիրք կարդալ, կինո նայել, բլոգումդ ավելի շատ ես գրում:

Հազար տարի ուզում էի նայել էս ֆիլմը: Շուխուռ էի դրել: Էն էլ իմ շուխուռի վրա լիքը մարդ նայեց, ես անցյալ գիշեր նոր հաջողացրի երեք ժամ գտնել կինոյին տրամադրելու համար:

«Ադելի կյանքի» մասին երևի էնքան շատ ա խոսացվել, որ ես ոնց որ թե նոր բան չունեմ ասելու: Էստեղ կարող եք կարդալ մի ռիվյու, ընկերներս էլ akumb.am-ում հա քննարկում են, էն կարգի, որ կինոն նայելուց արդեն անգիր գիտեի՝ ինչ ա կատարվելու: Բայց դա չխանգարեց, որ հավեսով ծայրից ծայր նայեմ:

Իմ կողմից էլ ասեմ, հետաքրքիր էր Ադելի ու Էմմայի կոնտրաստը: Ադելը՝ պարզ, հասարակ, մաքուր հայերենով ասած՝ քյառթու աղջիկ, Էմման՝ վեհ գաղափարների հետևորդ, արվեստասեր ու արվեստագետ: Ադելն արվեստներից տեղյակ չի, միակ նկարիչը, որ գիտի, Պիկասոն ա, Սարտր կարդում, չի հասկանում: Էմմային դպրոցական տարիքում Սարտրը տարել էր, դե նկարչությունն էլ իր մասնագիտությունն ա:

Էմման ու Ադելը լրիվ ուրիշ աշխարհներից են: Էմմայի աշխարհում մարդիկ հստակ տիպերի են դասակարգված, ուտում են ծովամթերք ու խոսում արվեստից, զբաղվում նրանով, ինչով սիրում են, ոչ թե նրանով, ինչը փող կբերի: Ադելը չի հասկանում մարդկանց՝ տիպերի բաժանված լինելը, ուտում է մակարոն ու խոսում սիրած մարդու հետ երջանիկ լինելուց: Էմման վեհ աշխարհից է, Ադելը՝ քյառթու: Ադելի համար մեկ է, թե իր սիրելին ով է, ինչ շրջապատից է, ովքեր են նրա ընկերները, թեկուզ իր սեփական աշխարհում թաքցնում է լեզբի լինելը: Իսկ Էմմայի համար կարևոր է, որ իր սիրելին «ներկայանալի» լինի: Իրեն պատիվ չի բերում մանկապարտեզի դաստիարակչուհու հետ ապրելը: Ադելը կարևորում է հարաբերությունների ներքին, միայն երկուսին վերաբերող մասը, իսկ Էմման՝ դրա փաթեթավորումը, այն, ինչ ուրիշներն են տեսնում:

Հասկանալով, որ Ադելին չի կարող իր ուզած ձևով փաթեթավորել, փորձում է ազատվել նրանից: Մենք տեսնում ենք բաժանման տեսարանը, երբ Էմման գոռգոռում է Ադելի վրա իրեն դավաճանելու համար: Բայց բաժանումն էն պահից էր, երբ գիշերը Էմման փորձում է Ադելին համոզել, որ գրող դառնա, նա չի համոզվում: Ու դրա դիմաց Էմման սեքսից հրաժարվում է՝ դաշտանը պատճառ բերելով: Իսկ տղայի հետ համբուրվելն ուղղակի հարմար առիթ է Ադելին վռնդելու համար:

Էմման ինքն ավելի շուտ է Ադելին դավաճանում, բայց ինքը շուստրի է, ինքը տան դիմաց չի համբուրվում Լիզի հետ, այլ զանազան պատճառաբանություններ բռնում, թե Լիզի հետ աշխատում է: Իսկ Ադելը չի կարողանում թաքցնել, անգամ խոստովանում է որ մենակ էր զգում իրեն, դրա համար է արել: Էմման հարց չի տալիս՝ ինչու՞ մենակ: Էմմային պետք է Ադելից ազատվել, ու անում է դա:

Ֆիլմի վերջում Էմման երջանիկ է, ունի ընտանիք, ցուցահանդես, իսկ Ադելը կամացուկ հեռանում է այն աշխարհից, որին երբեք չի պատկանել:

Read More..

Նիլ Գեյմանի «Աստղափոշին»

Դատելով ամեն ինչից՝ Նիլ Գեյմանի գործերին պիտի որ վաղուց ծանոթ լինեի ու ոչ թե ուղղակի ծանոթ, այլ պիտի որ իմ սիրած գրողներից լիներ. նախ, խելքս գնում է ժամանակակից անգլալեզու գրականության համար: Հետո, ֆենթըզի էլ եմ շատ սիրում: Դրան ավելացնենք, որ Գեյմանը Թորի Էյմոսի մտերիմ ընկերներից է, ու ծանոթացել են հենց ստեղծագործական հողի վրա ու շարունակաբար ներշնչել միմյանց: Էլ չասեմ, որ մի գեղեցիկ օր էլ փոստով Sandman-ի հատորներից մեկն եմ նվեր ստացել (չնայած պիտի ասեմ, որ կոմիքսների սիրահար չեմ), բայց էդպես էլ երբեք չեմ կարդացել:

Գեյմանից առաջին գիրքը կարդացել եմ անցյալ տարի, այն էլ ոչ իմ նախաձեռնությամբ. Գուդրիդսի հայկական խմբում քվեարկության արդյունքում ընտրվել է «Նրբանցքի ծայրի օվկիանոսը»: Շատ տպավորված չէի: Բայց հետո պիտի նորից Գեյմանին վերադառնայի՝ հայտնաբերելով, որ շատ կոնկրետ «Աստղափոշի» վիպակի կերպարներից մեկը Թորի Էյմոսն է:

«Աստղափոշին» ինձ շատ ավելի դուր եկավ. համենայնդեպս, ի տարբերություն «Օվկիանոսի», շատ ավելի բնական ընթացքով ու ընթերցողների կոնկրետ թիրախով գիրք էր: Թեթև ընթերցվող, մաքուր ֆենթըզի լիքը ծանոթ դիցաբանական տարրերով: Առյուծի ու միաեղջյուրի հատվածը շատ կենդանի էր նկարագրված: Հիշատակվում է նաև Պանը: Փորձեցի հասկանալ, թե թագավորի տղաներն ու աղջիկը որտեղից էին վերցված, բայց բացի նրանից, որ լատիներեն թվականների անուններ էին կրում, ուրիշ բան չկարողացա պարզել:

Ու գրքում ամեն ինչը շատ սիրուն էր. թե՛ ընկած աստղը, թե՛ փերիների աշխարհի նկարագրությունները, թե՛ ամպերին նստելը: Գեյմանն էլ էնքան լավ էր նկարագրել, որ էդ բոլորն աչքիդ առաջ էր գալիս, ուզում էիր մի էդպիսի աշխարհում հայտնվել:

Ու չնայած ժանրին, Գեյմանը երբեմն ընթերցողին հետ էր բերում իրական աշխարհ: Օրինակ, ամենավերջում գրում է, որ հերոսները հավերժ միասին չապրեցին, որովհետև ոչ ոք հավերժ չի ապրում: Իսկ վերջաբանն ամեն ինչով չէ, որ խիստ ենթարկվում է հեքիաթի կանոններին:

Նախորդ գրքում էլ էի նկատել, այստեղ էլ աչքիցս չվրիպեց, որ Գեյմանի տեքստերում ֆեմինիստական տարրեր կան: Բայց «Աստղափոշում» դա ավելի նուրբ է, միայն տեղ-տեղ է հայտնվում:

Թորիի կերպարից մի քիչ հիասթափվեցի. ես սպասում էի, որ ոնց էլ չլինի, կճանաչեմ նրան, բայց եթե նախապես չիմանայի, որ խոսող ծառն ինքն է, գլխի չէի ընկնի:

Վերջում շնորհակալություններն էլ կարդացի: Հիշատակվում էր մի մարդ, որը հավատում էր, որ հեքիաթները մեծերի համար էլ են: Հաստատ համաձայն եմ: Նույնիսկ կասեի՝ հենց մեծերի համար են: Մեկ էլ Թորիի անունը կար. գրքի առաջին գլուխը նրա տանն էր գրել՝ փոխարենը խոստանալով, որ Թորիին ծառ կսարքի:

Բայց երևի ամեն դեպքում պետք է չալարել ու հաջորդը «Ամերիկյան աստվածները կարդալ»:

Read More..

Փասենջերը (Passenger) Կոպենհագենում

Ո՞վ է Փասենջերը և ինչպե՞ս հայտնաբերեցի նրան


Գրեթե երկու տարի առաջ մի անգամ Լապլանդիա գնալու փոխարեն ճանապարհվեցի դեպի Դյուսելդորֆ: Չգիտեմ՝ նախորդ օրվա համերգի հիասթափությունի՞ց էր, թե՞ ամեն դեպքում նոր երգեր հայտնաբերելուն կարոտ էի մնացել: Էդպես դուրս եկա քաղաք, սկսեցի թափառել Հռենոսի ափին: Անձրև էր, բայց Յոենսուի ցրտերից հետո ուրախ էի, որ նորից աշուն էի տեսնում: Ռադիո էի լսում: Մեկումեջ լավ երգեր էին հնչում: Երգերից մի քանի բառ հեռախոսիս մեջ գրում էի, որ հետո գուգլեմ, գտնեմ կատարողներին:

Դրանցից մեկը Փասենջերի "Let Her Go"-ն էր: Ֆեյսբուքում պոստեցի հղումը: Իվոնը, որի հետ Ալանիս Մորիսեթի համերգներին եղել եմ թե՛ Բեռլինում, թե՛ Դյուսելդորֆում, անմիջապես պատասխանեց. «Չէի՞ր լսել նրան: Բեռլինի փողոցներում նվագում էր Ալանիսի համերգի հաջորդ օրը»:

Ալանիսի համերգը հուլիսի 10-ին, էր իսկ 11-ին առավոտ շուտ մեկնեցի Պրահա, որ հետո էլ Երևան գամ: Չէ, չէի լսել: Իվոնը շարունակեց հղումներ տեղադրել, թե՝ տե՜ս, Մյունխենում համերգ ունի, տոմսն ընդամենը 15 եվրո է: Ես էլ թե՝ Փասենջերն այն կատարողը չէ, որի համար ճամփորդեմ: Իվոնը նեղվեց:

Բայց վերջերս ընկերուհիս՝ Լիլիթը, հիշեցրեց նրա գոյության մասին, ու ես սկսեցի մնացած երգերը փորփրել: Սկսեցի All the Little Lights ալբոմից: Տրամ բարձրացնող էր, թեթև երաժշտություն, գործ անելիս լսում էի: Բայց հետո շատ խորացա... տեքստերը սկսեցին հերթով ինձ տանել, գործ անելիս լսելն էլ անհնար դարձավ, որովհետև երգերի վրա էի կենտրոնանում: Ավելի ուշ հասկացա, թե ինչն է ինձ տանում. Փասենջերն ինքն իմ սերնդից է, երգերն էլ մեր սերնդի խնդիրների մասին են:

Scare Away the Dark-ում երգում է տեխնոլոգիական դարաշրջանի մասին, թե ինչպես են բոլորն ինտերնետներից ու էկրաններից կախված՝ մոռանալով, թե ինչ է կատարվում իրական կյանքում: 27-ը մի կողմից անհաջողությունների, մյուս կողմից շրջապատի պարտադրանքներին է անդրադառնում: Որպես նման բաների մեջ անցնող 27 տարեկան մեկը, պատկերացրեք ոնց դուր կգար երգը:

Իմացա, որ հոկտեմբերին Կոպենհագեն է գալիս: Տոմսն առա: Հետո իմացա, որ հուլիսին էլ Տիվոլի այգում համերգ ունի: Դրա տոմսն էլ առա: Բայց պարզվեց, որ Տիվոլիի նախորդ օրը՝ հուլիսի 10-ին, Կոպենհագենի փողոցներում է նվագելու:

Փասենջերը Կոպենհագենի փողոցներում










Փասենջերը Կոպենհագենի փողոցներում: Ֆլիփ-ֆլոփները դեռ չի հանել :)








Փասենջերը Կոպենհագենի փողոցներում: Ֆլիփ-ֆլոփները դեռ չի հանել :)





Գժանոց. ինքը հայտնի երգիչ, էլ կարիք չունի փողոցներում համերգներ տալու, բայց չէ, չի մոռացել, որ երկար ժամանակ շոգին-անձրևին փողոցներում էր երգում, ու ոչ ոք բանի տեղ չէր դնում: Ու ինքը խոստովանում է, որ անգամ փառքի գագաթնակետին ամենաշատը սիրում է փողոցներում նվագել: Անվճար:

Քանի որ վերջին օրերին Կոպենհագենում զանազան միջոցառումներ են տեղի ունենում, շատ դժվար էր վերջին վայրկյանին հարմար անկյուն գտնել: Ու Փասենջերը հարմարվել էր հետիոտնի փողոցի մի խաչմերուկում, շուրջը խմբվել էին երկրպագուները կամ ուղղակի անցորդներ: Ինքը բոբիկ էր, շորտերով, համեստ: Ինքն իրեն ձեռ էր առնում, ասում, որ նոր ալբոմն այնքան վատն է, որ չարժե գնել, առաջարկում ծայրահեղ դեպքում ապօրինի ներբեռնել:

Երգում էր հայտնի ու անհայտ երգեր, երգացնում էր հանդիսատեսին: Chasing Setting Suns-ն ինձ համար նորություն էր, բայց բառերը սպանիչ էին: Whispers-ի ժամանակ ոտքից գլուխ էմոցիա էր դարձել: "Everyone's filling me up with noise, I don't know what they're talking about" տողերը երգեց ակապելլա, աչքերը փակ, գոռալով: Պարանոցի երակներն այնպես էին ուռել, ասես պայթելու էին:

Փասենջերի (հուսամ առայժմ) միակ հիթի՝ Let Her Go-ի կատարումը Կոպենհագենի փողոցներում

Ընթացքում անգամ անջատեց բոլոր բարձրախոսները ու լրիվ փողոցային էֆեկտ ստեղծեց՝ մենակ կիթառն ու իր ձայնը: Երբ հասավ I Hate-ին, բառերը լրիվ Դանիային հարմարացրեց: Ծիծաղից մեռել էինք:

Holes-ը վերջին երգն էր: Բոլորիս ոտի կանգնացրեց ու հետը երգացրեց: Ու հենց այս երգից հետո էր, երբ փողոցային երգիչ Փասենջերը միանգամից դարձավ հանրահայտ աստղ Փասենջեր՝ վազելով դեպի իրեն արդեն սպասող մեքենան ու հեռանալով առանց երկրպագուների հետ շփվելու:

Փասենջերը Թիվոլիում

Քանի որ համերգի տոմս որպես այդպիսին առանձին գոյություն չուներ, մտածեցի՝ օգտվելով առիթից մի քիչ շուտ գնամ, Թիվոլի այգին էլ ուսումնասիրեմ, թե չէ հազար տարի ինձ մնար, հաստատ էնտեղ չէի գնա: Համերգից չորս ժամ առաջ մտա ու վատացա. բեմի դիմացի շարքը գրեթե ամբողջությամբ զբաղեցված էր: Չէ, ի՞նչ Թիվոլի: Ավելի լավ է՝ միանգամից տեղ պահեմ, եթե չեմ ուզում ավելի հետևի շարքերում հայտնվել:










Թիվոլին համերգից երկու ժամ առաջ








Թիվոլին համերգից երկու ժամ առաջ





Ու ճիշտ արեցի, որ նստեցի ուղիղ բեմի դիմաց՝ առաջին շարքում: Հետո պիտի իմանայի, որ համերգին էր 18 000 հոգի է ներկա գտնվել: Ուրեմն բախտս մի լավ բերել էր, որ հենց դիմացն էի:

Բեմի Փասենջերը շորտերով ու ոտաբոբիկ չէր, նորմալ հագնված էր: Բայց կերպարը նույնն էր. համեստ, կատակասեր, էմոցիոնալ, պատմություններ էր պատմում, անկեղծ խոստովանում, որ տարիներ առաջ ինքն էլ էր էսպիսի համերգների գնում ու չէր հասկանում՝ ինչն է սխալ անում, որ նման բեմերն իրեն անհասանելի են: Երգելիս էլ ինչքան էներգիա կար ներսում հանում, դուրս էր գցում: Երգացնում էր նաև հանդիսատեսին, դրա համար նախատեսված առանձին միկրոֆոն կար բեմի վրա: Ու բոլորը երգում էին:

I Hate-ի վիդեոն նայեք անպայման. համերգի մթնոլորտն ու Փասենջերի կերպարը լրիվ ամփոփված են այս հինգ րոպեների մեջ:

Վերջում, երբ կատարեց Scare Away the Dark-ը ու լքեց բեմը, հանդիսատեսը երկար ժամանակ շարունակում էր երգի վերջին մասը երգել: Այնքան, մինչև Փասենջերը վերադարձավ ու ևս երկու երգ կատարեց:

Մի հետաքրքիր բան նկատեցի. ի տարբերություն այլ համերգների, այստեղ այֆոններ ու կամերաներ գրեթե չէին երևում: Ուրեմն Փասենջերի մեսիջը տեղ է հասել:

Read More..

Կրթական խնդիրներ. դասախոս-ուսանող հարաբերություններ

Կլինիկական օրդինատուրայում էր, որ առաջին անգամ լսարան մտա: Ամբիոնի վարիչը հետս եկավ, որ ինձ ներկայացնի: Ճանապարհին հարցրեց հայրանունս: Ասացի, որ չեմ սիրում անուն-հայրանունով դիմելաձևը: Լսարանում ազգանունով ներկայացրեց ինձ: Ու ես դարձա «ընկեր Իշխանյան», մի դիմելաձև, որ այդ ժամանակվա ուսանողներս այդպես էլ չօգտագործեցին այն պարզ պատճառով, որ մենք չափից դուրս նույն սերնդից էինք նման պաշտոնական հարաբերությունների անցնելու համար: Ես նրանց համար մնացի «Բյուր», իսկ Վարդավառին ուսանողուհիներիցս մեկին փողոցում պատահաբար տեսնելով դույլով լի ջուրը դատարկեցի գլխին:

Հաջորդ դասախոսական փորձս արդեն Եվրոպայում սովորելուց հետո էր: Առաջին շոկն այն էր, որ երբ մտա լսարան, ուսանողները ոտքի կանգնեցին: Երկրորդ շոկը նրանց համար «ընկեր Իշխանյան» լինելն էր, երրորդը՝ որ հետս Դուքով էին խոսում, չորրորդը՝ որ հարցերիս պատասխանելիս ոտքի էին կանգնում: Երևում էր՝ լավ հետ էի սովորել հայկական գերպաշտոնական դասախոս-ուսանող հարաբերություններից:

Իմ սովորած երկրներում դասախոս-ուսանող հարաբերությունների պաշտոնականությունը տարբեր աստիճանի էր, բայց երբեք չէր հասնի Հայաստանյանին: Նիդեռլանդներում դասախոսներին դիմում էինք անուններով, ոմանց հետ գնում էինք սուրճ կամ գարեջուր խմելու, անգամ իրենց տներ էին հրավիրում: Ֆինլանդիայում նորից անուններով էինք, անգամ տարեց պրոֆեսորին ուղղակի Յուսի էինք ասում, բայց մեր հարաբերություններն ավարտվում էին լսարանում: Գերմանիան շատ ավելի պաշտոնական էր. ճիշտ է՝ կային դասախոսներ, որոնց անուններով էինք դիմում, բայց մի մասին էլ «պրոֆեսոր այսինչ-այնինչ» էինք ասում (չնայած արդարության համար պիտի ասեմ, որ լսարան մտնելիս սկի չէին էլ ներկայանում, մենք էլ ապահովության համար էինք «պրոֆեսորով» դիմում. միշտ էլ ավելորդ պաշտոնականությունը չի խանգարում):

Բայց դասախոս-ուսանող հարաբերությունների ոչ պաշտոնականությամբ Դանիան բոլորին ծալած ունի: Էստեղ ոչ միայն անունով են դիմում դասախոսներին, այլև «դուով» են խոսում (դե «դուք» ամբողջ երկրում մենակ թագուհին է): Ավելին՝ մի առարկայի դասախոսը կարող է մյուս առարկայի համար ուսանող դառնալ: Բոլորն իրարից սովորում են, հետո բոլորն իրար հետ գնում խմելու: Իսկ երբ մտնում են քննության, անձնական հարաբերությունները քննության գնահատականների վրա չի ազդում:

Ինչը չես ասի Հայաստանի մասին: Եթե որևէ դասախոսի հետ անձնապես մտերիմ ես, ուրեմն դա ենթադրում է, որ պիտի բարձր գնահատական դնես՝ անկախ գիտելիքներից: Այդպես կարող է ենթադրել թե՛ ուսանողը, թե՛ նրա դասընկերները, թե՛ դասախոսն ինքը: Այդպիսի պատկերացումներից վերանալու համար հաճախ դասախոսը մի բան էլ ավելի ցածր է նշանակում ուսանողին, որ ցույց տա, թե՝ տեսեք-տեսեք, մեր անձական հարաբերությունները կապ չունեն:

Բայց ես կարծում եմ, որ հայկական դասախոս-ուսանողական խիստ պաշտոնական հարաբերություններն ուղղակի խանգարում են կրթական պրոցեսին: Այսպես պատրանք է ստեղծվում, թե դասախոսն ուսանողի թշնամին է, ու նրա կյանքի իմաստը հնարավորինս ցածր նշանակելն է, իսկ ուսանողի համար գերնպատակ է դառնում հնարավորինս քիչ գիտելիքներով բարձր գնահատական ստանալը: Կարծես պատերազմ լինի, դասախոսը՝ մի կողմում, ուսանողը՝ մյուս:

Մինչդեռ արևմտյան կրթական համակարգում դասախոսն ու ուսանողը նույն ճամփով են գնում: Դասախոսի նպատակն ուսանողին գիտելիք տալն ու ուսանողից սովորելն է, ուսանողի նպատակը՝ հնարավորինս շատ գիտելիք քաղելն ու որոշակի երևույթների մասին կարծիք ձևավորելը: Դասախոսն ամեն ինչ անում է, որ ուսանողն իր լավագույն որակը ցույց տա: Օրինակ, Նիդեռլանդներում էսսե գրելիս մաս-մաս ուղարկում էինք դասախոսին, մեկնաբանություններ էր անում, խմբագրում էինք, որ վերջնական տարբերակը հնարավորինս անթերի ու լավը լինի, որ հնարավորինս բարձր գնահատական դնի դասախոսը:

Հայաստանում, երբ ուսանողներիս առաջարկեցի իրենց պրեզենտացիաները նախապես ուղարկել, որ նայեմ և ուղղումներ անեմ, ահագին զարմացել էին, թե ինչպես է դա հնարավոր: Իսկ ես ընդամենն ուզում էի, որ պրեզենտացիաները հնարավորինս անթերի լինեն, որպեսզի բարձր գնահատականներ դնեմ: Երևի այս դեպքում կասեիք՝ «բարձր ես ուզում դնել, դիր, ո՞վ է խանգարում»: Բայց այստեղ կարևոր է հասկանալը գնահատական-գիտելիք համապատասխանությունը: Հայաստանում շատ քիչ է պատահում, որ գնահատականը գիտելիքի անմիջական արտացոլումը լինի, այլ գործոններ էլ են ազդում, մինչդեռ իմ սովորած բոլոր երկրներում դասախոսն ամեն ինչ անում էր, որ գնահատականը համապատասխանի գիտելիքին: Եթե դասախոսն ինքն իր վրա վստահ չէր լինում, լրացուցիչ միջոցների էր դիմում: Օրինակ, Նիդեռլանդներում մեր հոլանդերենի դասախոսը, որի հետ եքա ճամփա էինք անցել. է՛լ սուրճ խմելու գնացել, է՛լ քանի անգամ հավաքվել նրա տանը, է՛լ ճամփորդել միասին, հասկանալով, որ ուղղակի չի կարող քննությանն օբյեկտիվ լինել, իր ընկերուհուն էր բերել մեզ քննելու համար: Իսկ Գերմանիայում որոշ դասախոսներ նախընտրում էին անոնիմ գնահատել ու հատուկ զգուշացնում էին, որ թղթիկի վրա միայն ուսանողականի համարը գրենք:

Բայց մեկ-մեկ մտածում եմ՝ ի՞նչ կլիներ, եթե Հայաստանում էլ Նիդեռլանդների կամ անգամ Դանիայի ոչ-պաշտոնականությանն անցնեինք: Արդյոք ուսանողները չէի՞ն նստի դասախոսների գլխին, քննությանը չէի՞ն ներկայանա անպատրաստ՝ հուսալով, որ բարձր կստանան: Եթե նման փորձ չունենայի, գուցե իսկապես կասկած հայտնեի: Բայց բարեբախտաբար ունեմ փորձ, ու պիտի ասեմ, որ դա միայն ավելացնում է ստացած գիտելիքի քանակը, մեծացնում սովորելու մոտիվացիան: Էնպես որ, սկզբի համար գուցե դադարեցնե՞նք անուն-հայրանունով ու «ընկերով էսինչյան» դիմելաձևերը: Կարծում եմ՝ դա ահագին բան կփոխի:

Read More..

Céline շապիկների ֆենոմենը

Համոզված եմ շատերը նկատել են, որ այս տարի Երևանում առանձնահատուկ շատ են կրում Céline գրվածքով շապիկները: Ինչու է այդպես ստացվել, անկեղծ չեմ հասկանում: Սկզբում ես կարծում էի, թե պարզապես ներմուծվել է այսպիսի շապիկների մեծ թվաքանակ, և դրանք ընկալվում են պարզապես որպես ինչ–որ գրվածքով սպիտակ շապիկներ: Բայց օրեր, առաջ գործի բերումով հայտնվեցի մի գրասենյակում, որտեղ կատարում [...]

Read More..

Անդերսենի ծննդավայրը

Հանս Քրիստիան Անդերսենը ծնվել է Դանիայի Ֆյուն կղզու Օդենսե քաղաքում: Մենք երկու ժամում Կոպենհագենից Ֆյուն հասանք: Բայց տասնիններորդ դարում տասնչորսամյա Անդերսենին երեք օր պետք եկավ պրովինցիալ Օդենսեից մայրաքաղաք հասնելու համար: Այն ժամանակ չկար Զիլանդը Ֆյունին կապող մեծ կամուրջը, որը, ի դեպ, հյուսիսային Եվրոպայում ամենամեծն է: Չկային նաև մեքենաներ ու գնացքներ:




Փողոցը, որտեղ գտնվում է Անդերսենի ծննդավայրը


Փողոցը, որտեղ գտնվում է Անդերսենի ծննդավայրը


Անդերսենը ծնվել է Օդենսեի ամենաաղքատ թաղամասում: Այնտեղ իրար գլխի լցված տնակներ էին, որոնցից յուրաքանչյուրը կարող էր մինչև քսանհինգ բնակիչ ունենալ: Անդերսենի ծննդավայրը միացրել են նորակառույց մի շենքի ու ընդհանուր մեծ թանգարան սարքել: Իսկ փողոցի տնակները հիմա սիրուն ներկված ու խնամված են: Երևում է՝ բնավ աղքատ թաղամաս չէ այլևս:




Թանգարանի բակը


Թանգարանի բակը


Մենք այցելեցինք թանգարանը, մտանք նաև տան հատվածը: Ծուռտիկ դռներ-պատուհաններ էին, ցածր առաստաղ ու փոքր սենյակներ: Գիդը պատմեց, որ ժամանակին առաստաղից սավան էին կախում, որ խուսափեն տանիքից թափվող կեղտից ու առնետներից: Հատակն էլ մերկ է եղել, հիմիկվա փայտը որ կա, առաջ չի եղել: Օդենսեի երբեմնի ամենաաղքատ, ծուռտիկ-մուռտիկ, ոչ ճիշտ կառուցված թաղամասը, որը նաև կռիսանոց էր, ոչ թե մի օր քանդել, տեղը ժամանակակից շենքեր են կառուցել, այլ վերանորոգել ու ներկել են: Այսօր Օդենսեում միակ տեսարժան վայրն է:




Անդերսենի ծննդավայրը


Անդերսենի ծննդավայրը


Գիդը մեծ ոգևորությամբ էր պատմում Անդերսենի մասին: Տեղ-տեղ աչքերը լցվում էին, տեղ-տեղ ժպտում էր, տեղ- տեղ փշաքաղվում էր: Երևում էր՝ Անդերսենին շատ էր սիրում և ուզում էր, որ թանգարանի այցելուներն էլ սիրեն: «...Այդ բարձրահասակ, մեծ քթով պատանին իր գրեթե փակ աչքերով ու չափից դուրս բաց մազերով ուզում էր պարող դառնալ: Դրա համար ցանկացավ Կոպենհագեն գնալ»:




Սենյակը, որտեղ ծնվել է Անդերսենը


Սենյակը, որտեղ ծնվել է Անդերսենը


Անդերսենի հայրը կոշկակար էր, մայրը՝ լվացարարուհի: Խիստ աղքատ էին: Չնայած լինելով հասարակության ստորին խավից, հայրը գրել-կարդալ գիտեր ու մեծ գրադարան էր թողել որդուն: Ավելին՝ ծնողներն անընդունելի էին համարում բռնությունը դպրոցում, ու ստիպված եղան Անդերսենին հանել չքավորների դպրոցից այն բանից հետո, երբ իմացան, որ այնտեղ ծեծում են աշակերտներին:

Գիդը պատմեց նաև Անդերսենի անհաջող սերերի մասին, թե ինչպես իր մի սերը հասել էր Կոպենհագեն, որ ասեր՝ ուրիշի հետ է ամուսնանում, իսկ մյուսը շամպայնի բաժակը բարձրացրել էր ու խմել «իր եղբոր» կենացը: «Լեգենդներ են պտտվում Անդերսենի մասին, թե հոմոսեքսուալ էր, հրեա, թագավորի որդի: Ես կարծում եմ՝ բոլորն էլ սուտ են»,- պատմում էր գիդը ու հերթով հիմնավորումներ բերում, թե ինչու չի հավատում լեգենդներին: Մեծ քիթ... կարելի է այս ցուցակին ավելացնել Անդերսենի հայ լինելը:




Հայերեն Անդերսեն


Հայերեն Անդերսեն


Թանգարանի մի առանձին բաժին գրադարան էր: Ներկայացված էին տարբեր լեզուներով Անդերսենի գործերի թարգմանությունները: Հայերեն էլ կար: Տարբեր անկյուններում էլ հեքիաթներից դրվագներ էին: Մի սենյակ էլ նվիրված էր Անդերսենի վախերին. ասում են՝ հետը պարան էր ման տալիս, որ եթե հրդեհ լինի, կարողանա պատուհանից փախչել: Իսկ Փարիզում մի անգամ չորրորդ հարկում է եղել հյուրանոցային համարը: Դրա պատճառով ամբողջ գիշեր չի քնել, որովհետև պարանը կարճ է եղել:




Թագավորի նոր հագուստը


Թագավորի նոր հագուստը


Թանգարանում պտտվելուց հետո գիդը մեզ ազատ թողեց: Ես գնացի գրադարան ու սկսեցի թարգմանություններն ուսումնասիրել: Գիդը մոտեցավ ինձ ու պատմեց, որ կենդանության օրոք Անդերսենը տասնյոթ լեզուներով է թարգմանվել, իսկ հիմա արդեն 157 լեզվով կա: Հարցրեց, թե որն է իմ մայրենի լեզուն: Հետո ավելացրեց. «Որոշ լեզուներով, իհարկե, նրա մահվանից հետո նորից են թարգմանվել. անգլերեն սկզբնական տարբերակը շատ վատն է եղել: Դիքենսի թարգմանությունն էլ շատ ռոմանտիկ էր: Անդերսենը ռոմանտիկ գրող չէ... ասում են՝ մանկական գրող... հեչ մանկական չէ, հեչ»:

Անդերսենի հեքիաթներից շատերի նյութը հենց Օդենսեից է: Պետք էր հասնել այնտեղ էդ բոլորը հասկանալու ու տեսնելու համար: Քաղաքի ամեն անկյունում Անդերսենն էր. մի տեղ արձանը, մի տեղ ծննդավայրը, մի տեղ մանկության տունը, մի տեղ նրա անվան այգին: Սուվենիրների խանութներում հեքիաթներից զանազան պարագաներ էին վաճառում: Ափսո՜ս իմ սիրած հեքիաթը՝ «Լուցկիներով աղջիկը», ոչ մի տեղ չէր հիշատակվում:




Անդերսենի արձանը. այստեղ նրա քիթը շատ ավելի փոքր է սարքած


Անդերսենի արձանը. այստեղ նրա քիթը շատ ավելի փոքր է սարքած


Ասում են՝ Օդենսեն երկու պատվավոր քաղաքացի ունի: Մեկն Անդերսենն է, մյուսը՝ թագավոր Քրիստիան յոթերորդը: Նրանք ապրել են նույն ժամանակներում, բայց մեկը՝ ամենավերևներից, մյուսը՝ ամենաներքևներից:

Read More..

Collectif Medz Bazar in Yerevan

Արդեն 2 օր է տժժժում եմ այս երգի և տեսահոլովակի տակ:  Անդադար ցիտում եմ տեքստերը ու հիանում մեր ֆրանսահայ բարեկամենրի արտիստիզմով և հումորով: Facebook-ի էջից դատելով Collectif Medz Bazar խումբը գործում է  2012 թվականից: Օգոստոսի 11-ին Collectif Medz Bazar-ը ելույթ կունենան Calumet-ում իսկ 12-ին UPtown-ում… ?????!

Read More..

«Կաֆկան ծովափին» (Հարուկի Մուրակամի)

Կարծում եմ՝ այնքան էլ հաճելի բան չէ, երբ գիրքը կարդալուց առաջ բացում ես դրա վիքիի էջը ու պարզում, որ ըստ հեղինակի, այն հասկանալու համար պետք է մի քանի անգամ կարդաս: Կամ գուցե դա պատճառ է դառնում, որ հենց առաջին անգամ շատ ուշադիր լինես ու փորձես հնարավորինս շատ բան հասկանալ:

«Կաֆկան ծովափին» Մուրակամիից առաջին գիրքն էր, որ կարդացի: Զարմանալիորեն առաջինն էր, որովհետև նախկինում իմ ստեղծագործություններից մի քանիսը նմանացրել են նրա գործերին, համարել, որ ուժեղ ազդվել եմ ու նույնիսկ թխել, իսկ ես ապշած պատասխանում էի, որ կյանքում Մուրակամի չեմ կարդացել: Լսել էի, որ նրա գրականության մեջ անսովոր երևույթները բացատրություն չունեն, կերպարները կարող են տարօրինակ լինել, հանկարծակի հայտնվել ու կորել, ասես ոչինչ չի եղել:

«Կաֆկան ծովափին» վեպում մի քանի տարբեր կարևոր թեմաներ են շոշափվում: Ինձ ամենից շատ գրավեց ինքնության հարցը. բոլոր կերպարներն այստեղ ինքնության խնդիր ունեին:

Կաֆկան տասնհինգամյա դպրոցական է, որը տնից փախչում է: Նրա հայրն էդիպյան անեծք է թափել, թե՝ հորդ սպանելու ես, մորդ ու քրոջդ հետ քնելու ես: Կաֆկայի մայրն ու քույրը հեռացել են, երբ նա չորս տարեկան է եղել: Հիմա ինքը միայն մի բան գիտի. իր հորը: Իսկ թե ով է մայրը, գաղափար չունի: Հայտնի չէ իր գենետիկ ինքնության ուղիղ կեսը, իսկ մյուս կեսի հետ կոնֆլիկտ ունի:

Սաեկին հիսունն անց կին է: Երիտասարդ տարիքում կորցրել է սիրեկանին, դրանից հետո ժամանակը կանգ է առել: Սաեկին շարունակում է ապրել, բայց մտովի միշտ քսան տարեկան է, միշտ իր հիշողությունների հետ: Սաեկին իր տարիքային ինքնության հետ չի հաշտվում:

Օսիման կենսաբանորեն և փաստաթղթերով կին է, արտաքին տեսքով ու հոգեբանությամբ՝ տղամարդ: Ու նաև՝ նախընտրում է տղամարդկանց հետ սեռական հարաբերություն ունենալ: Օսիման իր սեռական ինքնության հետ խնդիր ունի:

Նակատան ծերունի է: Երեխա ժամանակ ինչ-ինչ պատճառներով գիտակցությունը կորցրել է, երեք շաբաթ կոմայի մեջ մնացել, արթնացել մտավոր ունակությունները կորցրած: Ապրել է խիստ սահմանափակ կյանք վարելով, առանց ընկերների, հաղորդակցվելով միայն կատուների հետ, գրել-կարդալ չիմանալով, բայց երազելով դրա մասին: Նակատան չի հաշտվում իր մտավոր ինքնության հետ:

Մի կորած կատվի փնտրելիս Նակատան հայտնվում է դաժան կատվասպան Ջոնի Ուոքերի տանը (նա պատռում է կենդանի կատուների կրծքավանդակը, ուտում դեռ բաբախող սիրտը, կտրում գլուխը և դնում սառնարանը): Ջոնի Ուոքերի խնդրանքով ու նաև այլևս չդիմանալով Նակատան դանակը նրա փորն է մտցնում ու ազատում երկու կատուների: Ջոնի Ուոքերը Կաֆկայի հայրն է կամ նրա ալտեր էգոն:

Իսկ այդ ընթացքում Կաֆկան հեռավոր մի քաղաքում կորցնում է գիտակցությունը, հետո արթնանում արյան մեջ թաղված: Լսում է հոր մահվան լուրը ու սկսում հավատալ, որ ինքն է սպանել նրան: Ըստ էության, Կաֆկան ուժեղ ալիբի ունի. սպանության պահին հեռավոր քաղաքում նրան տեսնողներ եղել են: Բայց կարծես ինքն ուզում է հավատալ, որ հենց ինքն է մարդասպանը: Կարծես ուզում է, որ հոր անեծքն իրականություն դառնա: Որովհետև քնում է Սաեկիի հետ սկզբում երազում, հետո նաև իրականում: Քնում է՝ մտածելով, որ իր մայրն է:

Արդյոք Սաեկին իսկապե՞ս Կաֆկայի մայրն է: Այս հարցը բաց է մնում ու մինչև վերջ պատասխան չի ստանում կամ ստանում է բնավ ոչ ստանդարտ պատասխան: Վեպի մի դրվագում Կաֆկան տեսություն է առաջ քաշում, թե Սաեկին իր մայրն է: Վերջինս էդպես էլ երբեք ոչ մի վերջնական պատասխան չի տալիս: Բայց անընդհատ շեշտվում է, որ տեսությունը գործող է, քանի դեռ դրա դեմ ուժեղ հակափաստարկ չկա: Ուրեմն Կաֆկային ձեռք է տալիս, որ Սաեկին իր մայրը լինի:

Իսկ Կաֆկան Սաեկիի համար իր մահացած սիրեցյալն է: Դա այնքան շոշափելի է դառնում, որ նույնիսկ Կաֆկան հիշում է ամառային այն օրը, երբ դեռահաս Սաեկիի հետ ծովափին նստած են լինում, ու նկարիչը նկարում է Կաֆկային: Տասնինը տարեկանում Սաեկին իր սիրեցյալի մասին երգ է գրում «Կաֆկան ծովափին» վերնագրով»: Արդյոք այս տասնհինգամյա պատանին նույն Կաֆկան է: Ոչ, որովհետև Սաեկիի սիրեցյալը մահացել է տարիներ առաջ, որովհետև այս Կաֆկան ընդամենը տասնհինգ տարեկան է: Բայց Սաեկիին ձեռք է տալիս այդպես մտածելը, այդպես արդարացնելը Կաֆկայի հետ քնելը:

Որպեսզի անեծքն ամբողջանա, անհրաժեշտ է, որ Կաֆկան քրոջ հետ էլ քնի: Որտե՞ղ է քույրը: Նրա դերում հայտնվում է Սակուրան, մի աղջիկ, որը Կաֆկայի հոր սպանության օրը նրան ընդունում է իր տանը: Բայց տղան հեռու է Սակուրայից՝ Օսիմայի գյուղական տանը: Ուրեմն հարցը լուծում կստանա երազում, որտեղ տարածության ու ժամանակի բոլոր օրենքները քանդվում են:

Բայց «Կաֆկան ծովափին» վեպում տարածությունն ու ժամանակը քանդվում են նաև իրականության մեջ: Եթե ընդունենք, որ Նակատայի ձեռքերով Կաֆկան է սպանել հորը, ուրեմն հեռավոր քաղաքից ակնթարթորեն հայտնվել է Տոկյոյում: Գրադարանում ապրելիս Կաֆկային հյուր է գալիս Սաեկիի տասնհինգամյա ուրվականը: Իսկ հետո Կաֆկան անցնում է անտառներով ու հայտնվում մի այլ աշխարհում, որտեղ տասնհինգամյա Սաեկին նրա համար ճաշեր է պատրաստում, իսկ հետո հայտնվում է հիսուննանց Սաեկին: Կաֆկան ծծում է նրա արյունը:

Կաֆկան կյա՞նքն է ծծում Սաեկիի երակներից: Հաստատու՞մ է իրենց ազգակցական կապը:

Վեպում հարցականները շատ են, պատասխաններ համարյա չկան կամ դրանք թաքնված են, ու պետք է փնտրել:

Ինքնության կոնֆլիկտը միայն մեկն է վեպում շոշափված բազմաթիվ թեմաներից: Այնտեղ կարելի է գտնել նաև ոչ ուղղակի ակնարկներ Երկրորդ համաշխարհայինի մասին, զրույցներ դասական երաժշտությունից ու գրականությունից, լիքը դիցաբանություն ու շատ այլ թեմաներ:

Իսկ հիմա գնամ, տեսնեմ, թե ուրիշներն ինչ են գրել այս վեպի մասին: Եթե դուք էլ ձեր տեսություններն ունեք, գրեք, քննարկենք:

Read More..

Հեծանվային մշակույթը Հայաստանում և Եվրոպայում

Սեպտեմբերին, երբ նոր էի վերադարձել Հայաստան, ինձ հաճախ հարցնում էին. «Ի՞նչն ա փոխվել Հայաստանում»: Ես միանգամից պատասխանում էի. «Հեծանվորդներն են շատացել»: Շատերը կարծում էին, թե կատակում եմ, թե նկատի ունեմ՝ ոչինչ էլ չի փոխվել: Բայց էդպես չէ. հեծանիվ քշելն ամբողջ մտածելակերպ է փոխում:

Եթե դու հեծանվորդ ես, անկախ ես բոլորից. քեզ պետք չէ կանգառում ժամերով երթուղայինի կամ ավտոբուսի սպասել, գիշերը շուտ տուն գնալ, որ տրանսպորտ լինի, փող ծախսել տաքսիների վրա, ժամերով լռվել խցանումներում: Հեծանվորդը բոլորի համեմատ ամենաազատ տեղաշարժվողն է, ամենաշատն իր ժամանակի տերը՝ շատ լավ իմանալով, թե մի կետից մյուսը որքան ժամանակում կհասնի: Դրա համար ինչ-որ իմաստով հեծանվորդների շատանալը նշանակում է, որ շատացել են անկախ մարդիկ, իսկ դա արդեն շատ լավ է (էլ չեմ խոսում հեծանիվի բնապահպանական, ֆինանսական ու առողջական օգուտների մասին):




Հեծանիվների կայանատեղին իմ աշխատավայրի դիմաց. իրար կողք կանգնած են ուսանողների ու պրոֆեսորների հեծանիվները


Հեծանիվների կայանատեղին իմ աշխատավայրի դիմաց. իրար կողք կանգնած են ուսանողների ու պրոֆեսորների հեծանիվները


Այնուամենայնիվ, չնայած Երևանում հեծանվորդների թվի մեծացմանը, հայկական հեծանվային մշակույթը դեռ շատ է տարբերվում եվրոպականից, ինչն իր և՛ դրական, և՛ բացասական կողմերն ունի: Փորձենք տեսնել, թե որտեղ են այդ տարբերությունները:

Երևանում հեծանիվը փոխադրամիջոց չէ
Ինչ խոսք, չեմ ժխտում, որ Երևանում կան մարդիկ, որոնք բացառապես կամ առավելապես հեծանիվով են տեղաշարժվում քաղաքում (շատերին ճանաչում եմ, ես էլ էի էդպիսին), բայց ընդհանուր առմամբ նրանք դեռ փոքրամասնություն են կազմում: Գերակշռում են արշավների գնացողները կամ մարդիկ, որոնք դուրս են գալիս հատուկ հեծանիվ քշելու: Իհարկե, սա ունի իր բացատրությունը. ի վերջո, Երևանը բնավ հարմար քաղաք չէ հեծանիվով տեղաշարժվելու համար. մի կողմից դիքերը, մյուս կողմից հեծանվային ճանապարհների բացակայությունը: Բայց որ ինձ հարցնեք, կասեմ, որ Երևանը շատ ավելի անհարմար է չորս անիվով տեղաշարժվելու համար. ու՞մ են հաճելի խցկված երթուղայինները կամ անվերջ թվացող խցանումները:

Իսկ հիմա նայենք եվրոպական քաղաքների մեծ մասին: Շատերը վաղուց հասկացել են, որ մեքենայով կամ հասարակական տրանսպորտով մի կետից մյուս հասնելու համար նույնքան ժամանակ է պետք, որքան հեծանիվով (իսկ որոշ տեղերում հատուկ էնպես է արած, որ ավելի երկար տևի, օրինակ՝ հոլանդական Խրոնինգեն քաղաքում): Էլ ինչու՞ նյարդ ու գումար քայքայես սպասելու ու խցանումների վրա: Դու ես ու քո հեծանիվը, քո ժամանակի տերը: Անգամ երեխաներին տեղափոխելու համար հատուկ նստատեղեր և վագոններ կան: Հետևաբար, մեքենայից օգտվելու անհրաժեշտություն լինում է, երբ շատ հեռու տեղ պիտի գնաս (այլ քաղաք), երբ մեծ գնումներ ես անում կամ մեծ բեռ ես տեղափոխում: Իսկ հասարակական տրանսպորտում հիմնականում ծերերն են, օտարերկրացիներն ու շատ փոքր երեխաներով կանայք:

Երևանում ամեն հագուստով հեծանիվ չես քշի
Սա նորից պայմանավորված է որպես փոխադրամիջոց օգտագործել-չօգտագործելու հետ: Ինչ խոսք, եթե աշխատանքի կամ դասի ես գնում հեծանիվով, ուրեմն կրում ես քո ամենօրյա հագուստը: Բայց հաճախ քաղաքում տեսնում ես հեծանվային համազգեստով տղաների և սպորտային հագուստով աղջիկների: Այն, ինչ երբեք Երևանում չեմ տեսել, փողկապով ու կոստյումով հեծանվորդն է (Վահագնի ակցիաները չհաշված): Ես էլ երբ յուբկայով էի քշում, քյառթուները հաճախ հետևիցս շվացնում էին:




Խրոնինգենի համալսարանի ակադեմիական մասնաշենքի դիմացի կայանատեղին


Խրոնինգենի համալսարանի ակադեմիական մասնաշենքի դիմացի կայանատեղին


Իսկ եվրոպական քաղաքներում հեծանիվներին կտեսնես ամենատարբեր հագուստով մարդկանց. աղջիկներն իրենց երեկոյան զգեստով ու բարձրակրունկ կոշիկներով կամ կարճ յուբկաներով, տղամարդիկ՝ փողկապով ու կոստյումով (հետն էլ ուսապարկ), ջինսերով, սպորտային շորերով. մի խոսքով, այն, ինչ մարդ արարածը կարող է հագնել: Իսկ համազգեստավորները հիմնականում կա՛մ պրոֆեսիոնալներ են, կա՛մ հսկայական տարածություններ են քշում: Օրինակ, Կոպենհագենում կան մարդիկ, որոնք կողքի քաղաքներից են աշխատանքի գալիս: Նրանք հեծանվային համազգեստ են կրում, մեծ արագությամբ սլանում են աշխատանքի, այնտեղ ցնցուղ ընդունում, հագուստը փոխում, նոր անցնում գործի:

Երևանում ամեն հեծանիվ չես քշի
Ինչպես ցանկացած իրի, այնպես էլ հեծանիվի նկատմամբ պաշտամունք կա Հայաստանում: Ինչ խոսք, քանի որ դեռ նոր մշակույթ է, հեծանիվների գները սարսափելի են, ընտրությունը՝ փոքր: Բայց բազմիցս նկատել եմ, որ շատերը գնում են լավ ու ավելի լավ հեծանիվի հետևից, հաճախ վաճառում են նախորդը նորը գնելու համար, տեսնելով որևէ ծանոթի հեծանիվ, անպայման մի լավ չափչփում են, որ հասկանան՝ իրե՞նցն է ավելի լավը, թե՞ այդ մեկը:

Եվրոպայում մարդիկ նույն հեծանիվը քշում են այնքան, մինչև այն վերածվում է մետաղի ջարդոնի: Քշում են տարիներով: Ուսանողներն էլ սովորաբար օգտագործած հեծանիվ են գնում ու ոչ թե հաշվի են, որ առնում այս կամ այն պարամետրը լավը լինի, այլ որ համապատասխանի իրենց մինիմալ պահանջներին: Հեծանիվն էստեղ ոնց որ մարմնի մաս լինի, ու մի տեսակ անպատկերացնելի է, թե ոնց կարող ես դիմացինին ասել, թե գիտես, հեծանիվիդ էսինչ-էնինչ պարամետրը լավը չէ:

Երևանում հեծանիվների մասին ավելի շատ բան գիտեն (տղաները)
Եվրոպայում երկու տարի քշելուց հետո այնքան բան չիմացա հեծանիվների մասին, ինչքան Երևանում անցկացրածս կես տարվա ընթացքում: Իհարկե, մի կողմից կարող եմ ասել, որ Եվրոպայում երբեք հեծանիվներս այդքան խնդիրներ չունեցան, ինչքան այդ մեկը Երևանում, ու ստիպված անընդհատ տանում էի տարբեր մարդկանց մոտ կամ դիմում էի ընկերներիս, որ սարքեն: Բայց զարմանալի էր տեսնելը, թե տղա հեծանվորդներն ինչքան բան գիտեն հեծանիվների մասին: Ամեն դեպքում, երևի դա պրոֆեսիոնալ հետաքրքրության արդյունք է. ի վերջո, Երևանում հեծանիվ քշում են ոչ թե բոլորը, այլ կոնկրետ հետաքրքրություն ունեցողները:

Եվրոպայում հեծանիվներից էդպես գլուխ հանող միայն մի հոգու եմ հանդիպել, այն էլ կիսապրոֆեսիոնալոտ տիպ էր. մրցումների էր մասնակցում, Գերմանիայից Հոլանդիա քշում, իսկ Բեռլինից Պոտսդամ ամեն օր հեծանիվով էր դասի գալիս (մի ուղությունը 40կմ): Մնացածները միայն տարրական բաներ գիտեն: Եթե խնդիրը գերազանցում է իրենց տարրական գիտելիքները, միանգամից վազում են արհեստանոց: Բայց մյուս կողմից, աղջիկներն ավելի պատրաստված են: Երևանում ինձ նույնիսկ թույլ չէին տալիս անիվներս փչել, իսկ այստեղ մի անգամ մտա արհեստանոց ու խնդրեցի, որ նստատեղն իջեցնեն: Ինձ ասացին՝ գործիքները անկյունում են, վերցրու, ինքդ արա:

Լույսեր
Լույս օգտագործող հեծանվորդները բավական քիչ են Երևանում. միևնույն է, դրա վերաբերյալ օրենք չկա, տուգանող չկա, մինչդեռ հենց Երևանում լույսերն ավելի լուրջ անհրաժեշտություն են, քան Եվրոպայում. մեր փողոցները դարուփոս են, իսկ մեքենաներն էլ սովոր չեն հեծանիվներին: Եվրոպական քաղաքներում մութն ընկնելուն պես բոլորը (որոշ բացառություններով) լույսերը միացնում են: Մի կողմից, տուգանքից են վախենում: Մյուս կողմից, մտածում են սեփական անվտանգության մասին:

Կայանատեղիներ
Երևանում կայանատեղիների բացակայության կամ քչության պատճառով միշտ հեծանիվը կայանելու խնդիր է առաջանում: Իսկ տուն գնալիս էլ պիտի շալակես ու հետդ բարձրացնես. դրսում դնելու տեղ չկա:

Բայց մյուս կողմից, պայմանավորված մշակույթի ձևավորված չլինելու հետ, հեծանվային գողությունը դեռ այնքան պրոֆեսիոնալ չէ, ու կարելի է յոլա գնալ հասարակ բարակ փականներով: Ինքս էլ էի այդ հասարակներից գործածում, ուրիշների մոտ էլ եմ տեսել: Բայց փորձիր եվրոպական մեծ քաղաքում դրանցով կապել հեծանիվդ: Կես ժամ հետո դու դրա տերը չես լինի: Կոպենհագենում հեծանիվս կապելու համար երկու շատ լուրջ փական եմ օգտագործում:




Խրոնինգենի մի սովորական փողոց ձմռանը


Խրոնինգենի մի սովորական փողոց ձմռանը


Հեծանվորդների նկատմամբ վերաբերմունք
Եվրոպայում հիմնականում մեքենաները պարտավոր են հեծանվորդներին զիջել: Հետիոտնի մասով տարբեր է. որոշ տեղերում հեծանվորդն է պարտավոր զիջել, որոշ տեղերում՝ հետիոտնը: Հեծանվային ճանապարհների հարցն էլ է տարբեր. Կոպենհագենում կամ հոլանդական տարբեր քաղաքներում եթե հեծանվային ճանապարհ չկա տվյալ հատվածում, պետք է փողոցով գնաս, մինչդեռ, օրինակ, ֆիննական Յոենսու քաղաքում եթե փողոցու հայտնվեիր, հնարավոր է՝ մեքենան վրայովդ անցներ, որովհետև հեծանվային ճանապարհի բացակայության դեպքում պետք էր մայթերով քշել:

Բայց բոլոր դեպքերում, որտեղ էլ եղել եմ, հեծանվորդները միշտ կարևոր են եղել ու հատուկ վերաբերմունքի արժանացել: Իսկ Երևանում նրանց բոլորն ատում են. ատում են մեքենայի վարորդները, ատում է հետիոտնը: Կարծում եմ՝ պատճառն այն է, որ Եվրոպայում նույն հետիոտնը կամ մեքենայի վարորդը նաև հեծանվորդ է, իսկ Երևանում՝ ոչ:

Երևանում հեծանվորդն ամենախոցելի, ամենաարհամարհված տեղաշարժվողն է: Փողոցում մեքենաների վարորդներն են գոռում, թե՝ մայթով քշի: Չես կարողանում բացատրել, որ նախ մայթերը դրա համար նախատեսված չեն, երկրորդ ուղղակի սարսափելի անհարմար են թեքհարթակներ չունենալու պատճառով: Մայթերով քշելիս էլ (երբեմն մայթով քշելու ծայրահեղ անհրաժեշտություն է առաջանում) հետիոտն է մուննաթ գալիս, թե՝ իջիր փողոց, ազդանշաններիդ ռեակցիա չի տալիս, քայլում է ծուռտիկ-մուռտիկ, ու հատուկ ակրոբատիկ շարժումներ են պետք լինում նույնիսկ քեզ ընդառաջ եկող ու քեզ տեսած հետիոտնին չհարվածելու համար:

Դեռ շատ ժամանակ պիտի անցնի, որ Հայաստանում էլ հեծանվային մշակույթն այնքան զարգանա, որ հասնի եվրոպականին: Բայց դրա համար նախևառաջ պետք է, որ «վերևներից» էլ աջակցեն՝ հեծանվային ճանապարհներ կառուցելով, հեծանվային երթևեկությունը կանոնակարգեն ու հեծանվորդներին արտոնություններ տան: Ու շատ ապրեն Հայաստանում հեծանվային մշակույթ տարածողները:

Read More..

Կյանքն օտար երկրում. առաջին քայլեր

Արտատպված այստեղից

Համալսարան ընդունվեցիր, կրթաթոշակ ճարեցիր, վիզայիդ հարցերն արդեն լուծված են, տոմսը գնել ես, բնակարան գտել ես: Էլ ի՞նչ դարդ պիտի ունենաս: Մնում է ճամպրուկդ հավաքես ու մեկնես օտար երկիր այդքան երազածդ կրթությունը ստանալու: Ու երևի ոչ ոք քեզ չի ասել, որ իսկական դարդերը սկսվում են օտար երկիր ոտք դնելու հենց առաջին օրվանից, որովհետև բոլոր խնդիրներիդ հետ մնում ես մեն-մենակ:

Ցանկացած պետություն մտնելիս կա գործողությունների մի հստակ շարան, որ անպայման պիտի անես: Եթե բախտդ բերի, տեղացի օգնողներ կունենաս, որոնք մեծ մասամբ քեզնից պակաս են այդ հարցերից գլուխ հանում: Եթե բախտդ չբերի, պիտի ինքնուրույն փորձես լուծել բյուրոկրատական հանելուկները: Որպես մի քանի երկրների բյուրոկրատական ցանցերով անցած մեկը՝ կարող եմ խորհուրդ տալ նախ այդ ամենն անել հնարավորինս արագ, շրջակայքն ուսումնասիրելուց ու ֆոտոներ ֆեյսբուք գցելուց առաջ, իսկ հետո... ուղղակի թեթև տանել:




Եվրատեսիլում ծանոթացած (և ոչ միայն) մի քանի էքսպատերով գնացել ենք եղնիկների այգի պիկնիկի: Մի կողմում թագուհու ամառանոցն է, մի կողմում՝ ծովը: Եղնիկներն էլ ազատ զբոսնում են


Եվրատեսիլում ծանոթացած (և ոչ միայն) մի քանի էքսպատերով գնացել ենք եղնիկների այգի պիկնիկի: Մի կողմում թագուհու ամառանոցն է, մի կողմում՝ ծովը: Եղնիկներն էլ ազատ զբոսնում են


Ու շատ կարևոր է հասկանալ, որ բոլոր երկրներն էլ ունեն բյուրոկրատական համակարգերը, անգամ քո սեփականը: Ուղղակի ծնված-մեծացած լինելով այդ երկրում՝ դրանց հետ ավելի քիչ ես շփվում, որոշ բաների էլ արդեն սովորած ես լինում, հետևաբար չես պատկերացնում, թե քո սեփական երկրում ինչքան դժվար կարող է լինել օտարի համար: Ուրեմն ընդունիր, որ ամեն տեղ էլ կա բյուրոկրատիա, փորձիր արագ-արագ ամեն ինչ անել, որ հետո սկսես ֆոտոներ ֆեյսբուք գցել...

Էստեղ՝ Դանիայում, ամեն ինչ շատ դանդաղ է կատարվում: Մինչև քո բոլոր փաստաթղթերը հայտնվում են իրենց տեղերում, ահագին ժամանակ է անցնում (իմ դեպքում արդեն երկու ամիս է, ինչ այստեղ եմ, բայց դեռ կացության քարտիս եմ սպասում, որ ամեն ինչ ամբողջանա): Հետաքրքիր էր, թե ինչպես էր իմ գերմանացի ընկերներից մեկը դժգոհում դանիական բյուրոկրատիայից: Ես ինքս եղել եմ Գերմանիայում: Ճիշտ է՝ այնտեղ ամեն ինչ շատ արագ է կատարվում, բայց... համապատասխան կառույցներում մեծ մասամբ անգլերեն չգիտեն ու բավական կոպիտ են: Շարքային գերմանացին, իհարկե, այդ մասին չգիտի:

Բյուրոկրատական հարցերը լուծեցինք, ամեն ինչ բարեհաջող ընթացավ, սկսում ես սովորել կամ աշխատել, բայց արի ու տես, որ դու մենակ ես: Կյանքդ բաղկացած է տնից համալսարան/աշխատանքի գնալով ու այնտեղից հետ գալով: Ոչինչ չես անում, ոչ մեկի հետ չես շփվում: Ընդ որում, ինչքան տարիքով մեծ ես, այնքան ավելի դժվար են ստացվում շփումները: Տարօրինակ, ոչ բնական իրավիճակում ես հայտնվել. Հայաստանում ապրելուդ ընթացքում երբևէ հիշու՞մ ես, որ շրջապատ ստեղծելու համար հատուկ ջանքեր գործադրեիր. ամեն ինչ շատ բնական էր, ընկերներն իրենք իրենց էին հայտնվում քո կյանքում: Իսկ օտար երկրում պիտի ամեն ինչ զրոյից սկսես, քո քսանքանի կամ ավելի մեծ տարիքում անես այն, ինչ քո երկրում ծնված օրվանից ես արել: Հավատացեք, հեշտ չէ: Դա նույնիսկ ավելի դժվար է, քան համալասարան ընդունվելը, կրթաթոշակ ճարելն ու բյուրոկրատական հարցեր լուծելը: Հատկապես եթե մի քիչ էլ ամաչկոտ ես, շփումներում նախաձեռնող չես:

Կուզեի մի քանի հուշումներ տալ իմ փորձից ու դիտարկումներից: Գուցե դրանք առաջին հայացքից պարզ թվան, բայց հավատացեք, շատերի մտքով չի անցնում: Իմով էլ չի անցել, մինչև բոլորովին պատահաբար չեմ փորձել:

Փորձիր հասկանալ, թե որքան ես մնալու տվյալ երկրում
Քանի՞ տարի ես մնալու տվյալ երկրում: Ի՞նչ ես անելու սովորելուցդ կամ աշխատանքային պայմանագրիդ վերջանալուց հետո: Եթե քո առաջ նպատակ ես դրել մնալ, ապա սկսիր երկրի լեզուն սովորելուց, սկսիր Հայաստանից մեկնելուց առաջ, եղիր նպատակասլաց: Իսկ լեզուն որքան շուտ յուրացնես, այնքան շատ դռներ կբացվեն քո առաջ, այդ թվում՝ շփման: Նիդեռլանդների կամ Դանիայի պես երկրներում լեզուն սովորելը լուրջ մարտահրավեր է, որովհետև բոլորն անգլերեն խոսում են, ու իրենց դուր է գալիս դա. հենց զգում են հոլանդերենդ կամ դանիերենդ թույլ է, անցնում են անգլերենի: Նիդեռլանդներում այդքան ուշացրություն չդարձրի այդ խնդրին, բայց Դանիայում ստիպում եմ բոլորին, որ հնարավորինս շատ դանիերեն խոսեն հետս, մեյլերն էլ հնարավորինս դանիերեն գրեն: Այսպես զգում եմ, թե լեզուս որքան արագ է առաջ գնում:

Եթե երկար ես մնալու...
Ինչքան էլ դասընկերներդ կամ այլ արտասահմանցիներ քեզ լավ ըկներներ դառնան, միևնույն է, քո շրջապատը կազմված է լինելու հիմնականում տվյալ երկրի մշտական բնակիչներից: Ու հենց նրանց հետ էլ սկսիր շփվել: Հիմա ես էդպես եմ անում. գիտեմ, որ շատ հնարավոր է՝ Դանիայում ապրելս միայն աշխատանքային պայմանագրովս չսահմանափակվի: Դրա համար ձգտում եմ դանիացիների հետ հնարավորինս շատ շփվել. կոլեգաներս են, մյուս շաբաթվանից մարզական ակումբում կգրանցվեմ, այնտեղ կշփվեմ, կան նաև զանազան «ծրագրեր» օտարներին ինտեգրելու համար (օրինակ՝ դանիացին ընտանիքներ, որ օտարներին հրավիրում են իրենց տուն ընթրիքի կամ լեզվընկերներ):

Գտիր քեզ նմաններին
Սրա տակ շատ բան կարելի է հասկանալ. քեզ նմաններից են օտար երկրներից նոր եկածները, քեզ նման ուսանողները կամ քեզ նման PhD-ները, քո հայրենակիցները: Մի երկու խոսքով մի քանիսի մասին պատմեմ:

Եվրատեսիլի օրն օտարերկրացիների մի հսկայական խմբով հավաքվել էինք էկրանից այն դիտելու: Մի երեսուն հոգի ամենաքիչը կլինեինք: Իրար գտել էինք meetup-ից (ի դեպ, շատ լավ կայք է, շրջապատ ստեղծելու առաջին քայլերն անելիս խորհուրդ կտամ գրանցվել այնտեղ ու գոնե մեկ-երկու հանդիպման գնալ): Այդ հսկայական խմբից հինգ հոգով դրանից հետո մտերմացանք ու սկսեցինք պարբերաբար հանդիպել: Ամենահետաքրքիրն այն է, որ հինգիցս չորսս հենց նույն օրերին էինք Դանիա եկել, այսինքն՝ միաժամանակ նույն բաների միջով էինք անցնում: Հինգերորդն էլ ութ տարի առաջ Դանիա տեղափոխված մի լատվուհի էր, որը վերջին մեկ-երկու տարիներին նոր սկսել է շրջապատ ստեղծել:

Մեկ այլ խումբ են մեր ֆակուլտետի PhD-ուսանողները: Նրանք ամեն ամիս հավաքվում են, խոսում իրենց պրոյեկտներից, զանազան հարցեր քննարկում: Մայիսի վերջին գնացել էի նման մի հավաքի: Ահագին թեթևանում ես, երբ ուրիշների խնդիրներն ես լսում, իմանում ես, որ շատ հարցերում մենակ չես: Ավելին՝ այդ հանդիպման ժամանակ բացահայտեցի, որ աղջիկներից մեկի գրասենյակը հենց իմ հարկում է: Հիմա երբեմն-երբեմն միասին ենք ճաշում:

Ինչ տեղափոխվել եմ Դանիա, ինձ շատ են հարցնում, թե արդյոք հայերի հետ շփվում եմ: Սա ամենաբարդ հարցերից է, որովհետև, կարծում եմ, այո, պետք է հայերի հետ շփվել, բայց չպետք է դա անել միայն նրա համար, որ հայ են: Օրինակ, երբ Բեռլինում էի, այնտեղ կային մարդիկ, որոնց դեռ Հայաստանից գիտեի ու հենց Հայաստանում նրանց հետ բացարձակապես չէի շփվում (ոչ թե առիթ չէր եղել, այլ հենց այդպես էի ուզում. հատուկ չէի շփվում): Ինչի՞ համար պիտի Բեռլինում իմ նյարդերի հաշվին, իմ սկզբունքներին դեմ գնալով շփվեի նրանց հետ: Փոխարենը, ունեի շատ լավ հայ ընկերներ, որոնց հետ հենց էնտեղ էլ ծանոթացել էի, նրանց մի մասի հետ մինչև հիմա էլ կապի մեջ եմ:

Իսկ ինչի՞ համար հայերի հետ շփվել ընդհանրապես: Շատերն ընտրում են դա չանել, ու դա իրենց գործն է: Բայց ինձ, ամեն դեպքում, պետք են հայեր, պետք է ժամանակ առ ժամանակ հայերեն խոսել, պետք է խոսել այնպիսի թեմաներից, որոնք չես կարող շոշափել որևէ այլ ազգի ներկայացուցչի հետ: Ու նույնն էլ անում եմ Դանիայում. արդեն ճանաչում եմ Արային, փորձում եմ մի քիչ ընդլայնել հայկական շրջապատս:

Հետաքրքրություններ
Դու Հայաստանում հետաքրքրություններ ունեիր, չէ՞: Կինոներ էիր նայում, նկարում էիր, կիթառ նվագում, բլոգ գրում: Ի՞նչ եղան դրանք, երբ տեղափոխվեցիր ուրիշ երկիր: Պետք չէ այդքան հեշտ հրաժարվել հետաքրքրություններիցդ: Եթե հնարավոր չէ անհրաժեշտ պարագաները հետդ վերցնել, ապա տեղում գնիր: Բայց անպայման շարունակիր. դրանք քո մենակ պահերին լավագույն օգնությունն են:

Իսկ կա՞ն բաներ, որ Հայաստանում չես փորձել: Գուցե ժամանակն է, որ նոր միջավայրում առաջին քայլերդ անես: Օրինակ, Նիդեռլանդներում սկսեցի յոգայով զբաղվել, ու դա ինձ հետ կմնա իմ ամբողջ կյանքում: Կամ սովորություն դարձրի շաբաթը մեկ կինո գնալը, որը սովորություն էր միայն այնտեղի համար, այլևս ոչ մի երկրում նման բան չեմ արել:

Մի խոսքով, պրպտիր, գտիր, հետաքրքրվող եղիր, որ հանկարծ մի հինգ տարի չանցնի, ու դու հայտնաբերես, որ օտար երկրում լրիվ մենակ ես:

Read More..

Մարդ կա՞

Բարև՜ ժողովուրդ: Ուզում եմ իմանալ՝ էստեղ մարդ կա՞, բլոգս մտնող լինու՞մ է: Թե կա, շարունակեմ նոր բլոգիս նյութերն էստեղ արտատպել, թե չէ, համեցեք նոր հասցեով (դե էնքան էլ նոր չի, բայց հիմա արդեն հիմնականում էնտեղ եմ):

Read More..

Էլեկտրոնային մամուլը քիչ էր, տպագիրն էլ վրա հասավ:

Ողջույն Հայրենասիրությամբ լցված Բլոգոսֆեռա: 
Պատմությունը՝ որը հիմա կպատմեմ, ոչ այքան ուղիղ, սակայն որոշակի կապ ունի Բանակի հետ, քանզի այստեղ տեղ գտած իրադաձություններն անուղղակիորեն առնչվում են Զինված ուժերում ծառայությանս հետ
1in.am-ի հայնի ֆոտոսխալմունքից հետո, այդքան էլ ժամանակ չէր անցել, սակայն.
Մի երկու շաբաթ առաջ մի նամակ ստացա ֆեյսբուքյան ընկերներիցս մեկից, որում նա ինձ ուրախությամբ հորդորում էր անպայման գնել «Եթեր» շաբաթաթերթի հերթական՝ 29-րդ համարը, որտեղ կա իմ բանակային համզգեստով լուսանկարը
Դե պատկերացրեք վիճակս... դե ինչ արած  գնեցի «Եթեր» շաբաթաթերթը: Առաջին էջում նկարս տեսնելով զայրացա, բայց մտածում էի, գոնե բովանդակությունը նախորդինի նման ողբերգական չլինի էլի: Ու պատկերացրեք, որ այս անգամ քիչ թե շատ լավ պրծա, եթե կարելի է այդպես ասել: Բանակի մասին պատմող նյությում խոսք էր գնում մի քանի նորակոչիկների մասին, որոնք իհարկե իմ հետ ոչ մի կապ չունեին, Բանակում ծառայության առաջին տպավորությունների մասին: 
Պարզ է, հարցը այդպես չէի թողնելու: Էլեկտրոնային մամուլը քիչ էր, տպագիրն էլ վրա հասավ:

Թեպետ զանգս «Եթեր» շաբաթաթերթի խմբագրություն ձգձգվում էի ինչ-ինչ պատճառնելով, բայց այն ու ամենայնիվ զանգեցի, զրուցեցինք, ճիշտ է մոտ մի տաս րոպե բացատրում էի, թե ինչպես գուգլում նկարը բացելուց տեսնել, թե որտեղ կարելի է նայել նկարի սկզբնաղբյուրը, բայց շատ հանգիստ առաջարկեցին արդեն հաջորդ՝ «Եթեր» շաբաթաթերթի 31-րդ համարում նույն էջին տպագրել նկարի սկզբնախբյուրի մասին տեղեկատվություն: Ինչը այդքան էլ վատ արդյունք չեմ համարում:
Էլի եմ կրկնում, ինչքան ուզում եք լավ՝ որակով նկար տամ, ինչքան ուզում եք քոփի արեք, մենակ սկզբնաղբյուրը նշեք, մենք էլ ենք մարդ, մեկ ու մեջ մոռանում ենք watermark դնենք :) 

Read More..

Chiesa Del Gesù

Այս ամռան ամենաուժեղ էսթետիկական շոկը ապրել եմ Հռոմի Chiesa Del Gesù եկեղեցում: Այն հայտնի է իր որմնանկարներով, որոնք ստեղծում են 3D էֆֆեկտ՝ չնայաց որ նկարված են մի հարթության վրա: Շնչազուրկ լինելու աստիճանի տպավորիչ է, անվերջ ուզում ես նայել, և վայելել կատարյալ գեղեցկությունը: Եկեղեցին բաց է ժամը 16:00-ից, այնպես որ ճիշտ պլանավորեք ձեր այցելությունը:  Սպառիչ տեղեկություն Chiesa Del Gesù-ի մասին կարող եք [...]

Read More..

Benetton Kids Summer Collection

Benetton-ի մանկական հավաքածուն fashionblog.am-ի  այս փոստում,  և իհարկե ապրանքանիշի Երևանյան խանութ-սրահում: Ուրախացրեք ձեր փոքրիկներին…     ?????!

Read More..

Best T-Shirts from Pitti Uomo 86

Այս ամառ մեզ մոտ իսկական շապիկային բում է: Եթե մեկ-երկու տարի առաջ բոլորը hand-made բիժու էին պատրաստում, ապա այս տարի շատ են հայկական շապիկները: T-shirt-ները իսկապես անսպառ թեմա է. շապիկները unisex-են, գրեթե չունեն սեզոնայնության խնդիր, համեմատաբար մատչելի են, և գլխավորը, ինքնաարտահայտման լավ միջոց են: Այս փոստում հավաքել եմ 5 շատ հետաքրքիր շապիկ արտադրող, որոնց ես հանդիպեցի վերջին [...]

Read More..

HAM Accessories

Չաչը ներկայացնում է նոր HAM Accessories հավաքածուն: Ահա թե ինչ է պատմում նա իր ակսեսուառների մասին. “Քանի որ ես ինքս շատ եմ օգտագործում զարդեր և այն տեսակը, որը ինձ դուր է գալիս շատ սահմանափակ է Հայաստանում՝ որոշեցի ստեղծել սեփականը: Աշխատանքները ընկերներիս հետ ենք արել՝ մեր ձեռքերով: Աշխատել ենք բնական քարերով,կաշվով և այլն : Կան նաև [...]

Read More..

Եդեմական հանելուկ


- այն ինչ ժամանակակից ցուցահանդես է՝ հիմնված ոչ թե Թումանյանի «Եդեմական ծաղիկը» հեքիաթի վրա, այլ ֆեմինիստական վաղ շրջանի Ջուդի Շիքագոյի անընդօրինակելի «Ընթրիք երեկույթ» նախագծի վրա;

- այն ինչ հինունոր  ցուցահանդես է՝ համեմված Բաթլերյան վերնատառով ու հայկական գավառական տեսությամբ;

- այն ինչ ֆատալիստական ցուցահանդես է՝ երևակայված միայն «փորձանքի» ու «ձախորդության» սահմաններում և զրպարտված այսօրյա  միօրինակությանը։

Read More..

Happyk Cotton Candy by Gohar Gasparyan

Գոհար Գասպարյանը ներկայացնում է Happyk քաղցր բամբակի ապրանքանիշը: Տեսականին ընդգրկում է կանաչ խնձորի, ելակի, հաղարջի, նարնջի, բանանի, կիտրոնի, անանուխի, նուշի և այլ համերի քաղցր բամբակ: Happyk-ի առաջին տաղավարը փնտրեք Yerevan Mall-ում, իսկ այս փոստում գնահատեք Happyk-ի ռետրո ֆոտոշարքը: Happyk – Think Sweet!       ?????!

Read More..

Authors