www.CaucasusNow.com

Սկզբում վախեցա. կայարանից դուրս գալուն պես տեսադաշտս լցվեց այս ու այն կողմ վազող ավտոբուսներով ու տրամվայներով, իսկ փողոցները սարսափելի լայն էին: Պետք էր քայլել, շատ քայլել իսկական քաղաքը տեսնելու համար:

Բրանդենբուրգի փողոցները մարդաշատ են, բայց դա չի խանգարում, որ գերմանական խաղաղություն ու լռություն տիրի:

Երբ փողոցները սկսեցին նեղանալ, շենքերը` սիրունանալ, Բրանդենբուրգը շատ ծանոթ թվաց:

Պետք էր, որ երկրորդ կամրջով անցնեի, նայեի խաղաղ Հավելին, որ հասկանայի` Պրահան է հիշեցնում:

Ու դեռ քաղաքի նոր մասում եմ: Գեղեցիկ, գունավոր շենքեր, դիմացը` սլաք. հին քաղաքին հասնելու համար պետք է ևս վեց րոպե քայլես:

Ցուցանակ պետք չէր, որ տեղեկացներ, թե` սա էլ քեզ հին քաղաքը: Երեկոյան հագուստով շշմած տուրիստները քայլում էին դեպի ռեստորան, որի դիմաց ինչ-որ տարօրինակ տիպ է նստած:

Անցնում է կառքը, հետևից` ավտոմեքենան: Ապուշացած շուրջս եմ նայում ու հատ-հատ ֆիքսում ամեն մի շենքը, անգամ երկիմաստ կիսախուժան արձանը:

Դուրս եմ գալիս հին քաղաքի հրապարակից: Սլաքը դեպի Դոմ ու 23 րոպե քայլելու ժամանակ: 

Անցնում եմ Բրանդենբուրգի կենտրոնից դուրս հին քաղաքը շրջապատող մանր փողոցներով, որոնք լուռ ու դատարկ են: Տեղ-տեղ լքված, քանդված շենքեր են հանդիպում: 

Մեկ այլ կամրջով կտրում եմ Հավելը, և ծառերի տակից երևում է Դոմը. 11 րոպե քայլելու ժամանակ:

Մոտենում եմ ու հայացքս չեմ կտրում տեսարանից: Գուցե այնքան էլ գեղեցիկ չէ ու բնավ նման չէ Պրահային, բայց օդի մեջ ինչ-որ բան կա, որ հա մանկությանս քաղաքն աչքիս առաջ է բերում:

Պիտի անցնեմ փայտե կամրջով, որ հասնեմ Դոմին: Կանգնում եմ, որովհետև ծառի տակ լքված տնակ եմ նկատել: Հեքիաթի չար կախարդինն է: Ու մինչ հեքիաթը կավարտվի, որտեղից որտեղ մի եղնիկ է հայտնվում, աջ նայում, ձախ նայում ու վազում կախարդի տնակի մոտով:

Քայլում եմ առաջ: Առանձնատներից մեկի բակում թզուկներն են հարմարվել, ձեռքով են անում, իսկ այն կողմ Նոյի` թարմ վերանորոգված տապանն է:

Նորից մտնում եմ քաղաքի կենտրոն` դուրս գալով հեքիաթից: 

Մի բաժակ սև սուրճ եմ գնում ու չեմ խորշում վաճառողուհուն հաճելի վիքենդ մաղթելուց: Գերմաներեն: Ինչը երբեք Պոտսդամում չէի անի:

Բրանդենբուրգի թատրոնը գտնելու ժամանակն է: Քայլում եմ Հավելին զուգահեռ փողոցով: Ու նորից Պրահան է` կենտրոնից դուրս կենտրոնի Պրահան: Անընդհատ շեղվում եմ ու մտնում կողքի այգին: Այնտեղ հանդիպում եմ Շիլլերին, Գյոթեին ու Հայնեին: Բարևում, անցնում եմ առաջ: Ահա և թատրոնը. կարող եմ լիցքաթափվել արդեն:

Հավելի ափով քայլում եմ դեպի այն կամուրջը, որտեղ առաջին անգամ Պրահան հիշեցի: Նստում եմ ջրի մոտ ու նայում բադերին:

Զգում եմ, որ լավ հոգնած եմ, բայց առաջիկա համերգը ոգևորում է: Ու հիշում եմ հուլիսյան այն շոգ առավոտը, երբ Վլտավայի ափին ուժասպառ նստած գրում էի` նայելով բադերին:

Երբ Kelly Family խումբը ցրվեց, իսկ ավելի ճիշտ` ընտանիքի անդամները դադարեցին միասին համերգ տալ` անցնելով սոլո գործունեության, եղբայրներից մեկը` Ջիմմին, վերադարձավ փողոցներ, որտեղից խումբը սկսել էր իր գործունեությունը: Կարծեմ այդ ժամանակ արդեն կինն էլ էր իրեն միանում, ու հաճախ էր պատահում, որ իմ այս կամ այն գերմանացի ընկերը պատմում էր, թե ոնց է տեսել նրանց փողոցում ելույթ ունենալիս: Այս տարի Ջիմմին կնոջ, զարմիկի և մի քանի այլ երաժիշտների հետ դահլիճներում է համերգ տալիս` հարազատ մնալով փողոցային երաժշտի տրամադրությանը:

Այս համերգը Բրանդենբուրգում էր` տնիցս ընդամենը կես ժամվա հեռավորության վրա: Բախտս մի այլ կարգի բերել էր, որ երկրորդ շարքի տոմս էի ճարել. բացում եմ կայքը, առաջարկում է տոմս ընտրել: Առաջին շարքերն ամբողջությամբ վաճառված են` բացառությամբ երկրորդ շարքում մեն-մենակ մնացած մի տեղի: Գնում եմ տոմսը, և մի քանի օր անց այն իմ փոստարկղում էր:

Երբ մտանք դահլիճ, հին նվագարկչով Էդիթ Պիաֆ էր հնչում: Հետո պիտի Ջիմմին բեմ բարձրանար ու հայտարարեր, որ պատահական չէ, որ հենց Էդիթ Պիաֆ էր միացած. չէ՞ որ նա էլ է փողոցից սկսել: Օրեր առաջ, երբ գերմաներենիս դասախոսը սովորեցնում էր plattenspieler բառը, ջղայնացած ասում էի` ինչի՞ս է պետք: Իսկ նա պնդեց, որ հաստատ մի տեղ պետք կգա: Ու համերգի ժամանակ լսեցի բեմից, հասկացա, թե ինչ էր ասում Ջիմմին:

Իսկ Ջիմմին բեմ բարձրացավ տնային շորերով: Ամբողջ խումբը բաղկացած էր վեց հոգուց, բայց ավելի քան մեկ տասնյակ գործիք նվագվեց երեկոյի ընթացքում: Մեկը մեկի հետևից իռլանդական երգեր կատարեցին, արանքներում` իսպանական ու ֆրանսիական: Ու հանդիսատեսին արթնացնում էր, տեղից հանում, երգացնում ու պարացնում: Աշխուժություն ապահովողները երրորդ շարքի լեհերն էին, որ իրենց դրոշով թռչկոտում էին, երգում, ծափահարում: Մեկ էլ ես ու կողքիս գերմանացի տարօրինակ տղան էինք ոտքի վրա, որը, ի դեպ, հպարտությամբ հայտարարեց, որ սա իր հարյուր հիսուներորդ Քելլի համերգն է:

Ջիմմիից մեծ ջանք պահանջվեց առաջին շարքում ու ընդհանրապես մնացած տեղում սառած գերմանացիներին արթնացնելու համար, որոնք թարս էին նայում մեզ, իսկ ես գոնե մտածում էի` թքած, ամեն օր համերգ չեմ գալիս, պիտի ուզածիս չափ ուրախանամ:

Բեմը կենդանի էր: Ջիմմիի գեղեցկուհի կինը` Մայքեն, անընդհատ ժպտում էր: Ջութակահարուհին էլ նայում էր մեր ուղղությամբ և ուրախանում` նկատելով, որ ձայնակցում ենք: Էլ չեմ ասում, թե Ջիմմին ինչքան էր հանդիսատեսի հետ զրույցի բռնվում, զոռով ստիպում, որ գոնե լալալա կամ նանանա անեն, մի քիչ էլ պարեն:

Ինձ դուր եկավ Ջիմմիի բռնած ուղին, գուցե ավելի շատ, քան Պատրիսիայինն ու Քեթիինը: Էս անգամ նոստալգիկ վիճակներով մանկությունս չէի հիշում, այլ երազում էի Իռլանդիայի մասին: Ինձ դուր եկավ, որ ի տարբերություն քույրերի, նայում է առաջ, նայում է փողոցային երաժշտի ոգով ու հավատարիմ մնում կելտականին: Քելլիական երգերից միայն երկուսը կատարեց` Cover the Road-ը և Na Na Na-ն, այն էլ` վերջում որպես encore:

Քանի որ համերգի ժամանակ վիդեո-ֆոտո անելն արգելված էր, կիսվում եմ մեկ այլ տեսագրությամբ: Համերգի ժամանակ Ջիմմին առանց կնոջ կատարեց: Իռլանդական հայրենասիրական երգ է:

Հեսսե կարդալս միշտ պահում էի բավականաչափ գերմաներեն իմանալուն, որ թարգմանության հույսին չմնամ: Բայց այնպես ստացվեց, որ մոտ երկու շաբաթ առաջ մի քանի «ազդանշան» ստացա Հեսսե կարդալու: Նախ, taregi-ը խորհուրդ տվեց: Հետո, Խրոնինգենի ընկերներիցս մեկը` Դեյվիդը, ստատուս էր գրել` մեջբերում էր արել «Տափաստանի գայլից»: Որ մեկնաբանեցի, սկսեց ինձ նախատել, որ Խրոնինգենից գնացել եմ, որ եթե այնտեղ լինեի, հիմա ես էլ կմիանայի քննարկմանը: Էդպես որոշեցի էնտեղի կարդացող ընկերներիցս հետ չմնալ ու «Տափաստանի գայլը» կարդալ: Դրան գումարած նույն օրերին mar_amirchanyan-ն էլ էր Հեսսեի մասին ինչ-որ բան գրել իր բլոգում: 

Էդպես գիրքը ճարեցի (անգլերեն թարգմանությամբ) ու անցա գործի:

Վաղուց էնպիսի գործ չէի կարդացել, որ էսքան հակասական զգացողություններ առաջացներ: Ամենասկիզբը շատ դուրս եկավ: Հետո սկսեցի ներվայնանալ երկար-բարակ փիլիսոփայություններից, իսկ Հարիի` Հերմինեի հետ հանդիպման պահից սկսվեցին իսկական հակասությունները: Մի կողմից, շատ լավ պատկերացնում էի, թե որտեղից էր գալիս յուրաքանչյուր բառը, ինչ է հեղինակի մտքով անցել էդ պահին: Ավելին` մտածում էի` դա այն գիրքն է, որը գրելու համարձակություն ես չունեմ: Ու հենց դրա համար ահավոր դուրս չէր գալիս, բայց համ էլ ամեն բառի հետ համաձայն էի: Ինձ մոտ միայն Գյոթեն ու Մոցարտը կփոխարինվեին Հեմինգուեյով ու Ջենիս Ջոփլինով: Մյուս կողմից, 20-ականների գրականությունից շատ չէր տարբերվում, իսկ էդ ժամանակաշրջանն ինչ-որ անբացատրելի ձգող ուժ ունի: Մենակ արևելյան փիլիսոփայության մասերն էին մի քիչ ներվայնացնող:

Նախաբանում Հեսսեն գրել էր, որ հաճախ իր գիրքը սխալ են հասկանում, որ այն ոչ թե կործանման, այլ ապաքինման մասին է: Ես արդեն տրամադրվել էի, որ մի սխալ հասկացող էլ ես եմ լինելու, որովհետև հիսուն տարեկան չեմ ու տղամարդ չեմ, բայց այդ ապաքինումը պարզից էլ պարզ էր, ու նույնիսկ զարմացա, որ կան մարդիկ, որոնք դա որպես  կործանում են ընկալել:

Մի հետաքրքիր երևույթ էլ նկատեցի: «Տափաստանի գայլը» կարդալիս անընդհատ այլ գրքեր էին միտս գալիս` սկսած «Փոքրիկ իշխանից», վերջացրած Ամելի Նոթոմբի «Մարդասպանի հիգիենայով»: Երևի կմտածեք` իրարից շատ տարբերվող գրքեր են, ո՞նց եմ նման եզրակացություն արել: Իմ կարծիքով, այդ բոլոր գրքերը մի առանցքային ընդհանրություն ունեն. բոլորն էլ ինքնավերլուծություններ են: 

Մեկ էլ ինչ-որ պահից սկսեցի մտածել, որ Հեսսեն միասեռական է կամ առնվազն միասեռական ֆանտազիաներ է ունեցել ու համարձակորեն արտահայտել է իր գրականության մեջ: Ուղղակի կային դրվագներ, որոնք առանձնապես բան չէին փոխում, բայց, միևնույն է, Հեսսեն չէր խուսափել դրանք ընդգրկելուց: Երբ ինտերնետում մի փոքր հետազոտություն անցկացրի, պարզվեց` սա միակ գիրքը չէ, որտեղ նման դրվագներ կան: Ինչևէ, Հեսսեի սեռական կողմնորոշումն ինձ բնավ չի հուզում: Ուղղակի ազգայնականներին եմ տեղեկացնում. մարդ ես, գուցե ուզենան Հեսսեի գրքերը վաճառող գրախանութներն էլ վառել, որ հայ աղջիկները նրա գրքերը չկարդան:

Այնուամենայնիվ, այսքանով սահմանափակվում եմ Հեսսեով: Գուցե նորից անդրադառնամ նրա գրականությանը, երբ նորմալ գերմաներեն իմանամ:

Հ.Գ. Գիրքն իմ սեփականն է: Ամռանը հետս Հայաստան եմ բերելու: Եթե որևէ մեկը ցանկություն ունի կարդալու, ձայն հանեք:

Անկեղծ ասած, ինձ այնքան DIY-ի պայթեցումը չզարմացրեց, որքան դրան հետևած քննարկումները: Հենց դրա համար էլ որոշեցի թեմային անդրադառնալ:

Սկսենք նրանից, որ DIY-ը միասեռականների ակումբ չէ: Այնտեղ գնում են նաև ավանդական սեռական կողմնորոշում ունեցող մարդիկ: Ճիշտ է` ես ինքս այնտեղ չեմ եղել, բայց բոլորովին պատահաբար է ստացվել, որովհետև ընկերներիցս շատերի համար DIY-ն Երևանի այն քիչ ոչ ռաբիզ վայրն է, որտեղ կարող են երեկոները հավաքվել, մի բան խմել ու զրուցել: Բայց եթե նույնիսկ միասեռականների ակումբ լիներ…

Եկեք հասկանանք, որ միասեռականությունը հիվանդություն չի համարվում (հիվանդությունների միջազգային դասակարգման մեջ չկա), վարակիչ չէ: Հոմոսեքսուալիզմը բիսեքսուալիզմի ու հետերոսեքսուալիզմի հետ համարվում է մարդու նորմալ սեռական կողմնորոշումներից մեկը, հետևաբար միասեռականները «շեղված» չեն, ուղղակի տարբեր են ավանդական սեռական կողմնորոշում ունեցողներից:

Տարբեր քննարկումներում հաճախ տեսել եմ, որ գրեն. «Մեր ազգին չի սազում: Դրանք որտեղի՞ց էկան» և այլ նմանատիպ (ավելի կոպիտ) արտահայտություններ: Չեմ հասկանում` մենք լուսնից իջա՞ծ ենք: Միասեռականությունը նոր երևույթ չէ, այն միշտ էլ գոյություն է ունեցել: Ավելին` այն կա նաև կենդանիների աշխարհում: Ու եթե սազականության մասին խոսենք, շարքը կարելի է անվերջ շարունակել. բա կեղծված ընտրությունները մեզ սազակա՞ն են, բա կոլոտ մարդիկ մեզ սազակա՞ն են, բա անգրագիտությունը մեզ սազակա՞ն է:

Քննարկումներում հաճախ նաև ինչ-որ օրինակներ էին բերում: Օրինակ, ինչ-որ միասեռական բռնաբարել է տասնմեկ տարեկան տղայի: Կարևոր է այստեղ հասկանալ, որ դա ոչ թե միասեռականության, այլ մանկապղծության դրսևորում է, ու դա ոչ միայն նորմայի տարատեսակ չէ (գրանցված է հիվանդությունների միջազգային դասակարգման մեջ), այլև քրեորեն հետապնդելի արարք է: Այդ մեկնաբանության հեղինակին կուզեի հարցնել. եթե աղջկա բռնաբարեր, նորմա՞լ կհամարվեր:

Օրինակներից մեկն էլ այն է, որ ինչ-որ տղամարդ մոտեցել է մեկ այլ տղամարդու ու «տգեղ» առաջարկ արել: Հետևում է հայհոյանքների տեղատարափը, ու որ նրանք պիտի չմնան մեր երկրում: Իսկ գիտե՞ք, թե օրը քանի տղամարդ մոտենում է աղջիկներին ու նման «տգեղ» առաջարկներ անում: Թե՞ դա ձեզ չի անհանգստացնում. միասեռական կապ նման դեպքում լինել չի կարող: Անձամբ ինձ չի անհանգստացնում, քանի դեռ հարցը բռնության չի հասել: 

Ցնցվում եմ նաև, որ այս բոլոր քննարկումներում որոշ ազգայնականները գրում են լատինատառ հայերենով, ու երբ նրանց զգուշացնում են այդ մասին, հայհոյանքների նոր շարք է սկսվում: 

Ինձ զարմացնում է ագրեսիան, որով մարդկանց որոշ խումբ արդարացնում է DIY-ը պայթեցնողներին: Զարմացնում է նրանց անհանդուրժողականության աստիճանը: Իսկ դա կարող է շատ վատ հետևանքներ ունենալ: Կարծում եմ` խնդիրն այն է, որ այդ մարդիկ չեն սովորել հանդուրժել նրանց, ովքեր իրենց նման չեն, իսկ դա վաղը-մյուսօրը կարող է ոչ միայն սեռական կողմնորոշման, այլև մաշկի գույնի, կրոնական պատկանելության, քաղաքական կողմնորոշման, անգամ գրական նախասիրությունների վրա տարածվել: Ավելին` չի բացառվում, որ դատարկ փաբը պայթեցնելուց այլ գործողությունների էլ անցնեն, ինչը կարող է շատ վտանգավոր լինել: 

Էսօր ամբողջ օրը Լիլիթ Բլեյանի երգերն եմ լսում… Հավես ա: Էնքան ուրախ եմ, որ հայկական երգաշխարհում ևս մեկ որակյալ կատարող կա:

էս էլ հատուկ ԿՄ-ականների համար

Պոտսդամ գալիս ուսանողական կյանքիդ մասին լրիվ ուրիշ պատկերացումներ ես ունենում: Անցնում ես «Համալսարանական կամպուս» կոչվող կանգառի մոտով ու հիանում. սիրուն պալատներ են: Գիտես, որ համալսարանն այնտեղ է տեղակայված: Անհամբեր սպասում ես, թե երբ պիտի դասերդ սկսվեն, որ դու էլ պալատներում դասի գնաս:

Բայց շուտով հայտնաբերում ես, որ քո բոլոր դասերը Գոլմում են: Ավելի տգեղ տեղ չէիր կարող պատկերացնել: Նայում ես շենքերին ու մտածում` որն է ամենաայլանդակը: Դասերից հետո մի վայրկյան երկար մնալ չես ուզում. անմիջապես նստում ես ավտոբուս կամ գնացք ու սլանում դեպի Պոտսդամի կենտրոն:

Իսկ ես փորձեցի սիրել ոչ միայն Պոտսդամը, այլև Գոլմը, որի արտաքին այլանդակության կողքին նաև ձանձրալի դասերն էին: Ու սկսեցի քայլ առ քայլ հիշել, թե ինչպես է անցնում օրս Գոլմում:

Առավոտյան համակուրսեցիներիս հետ ավտոբուսից իջնում եմ: Խոսելու տրամադրություն չունեմ: Որպես դրա ապացույց ականջակալներս խցկում եմ ականջներիս մեջ ու երաժշտության ձայնն էնքան բարձրացնում, որ դրսից ոչ մի ձայն չլսեմ: 

Գոլմում ինչպես միշտ քամի է ու ցուրտ: Փաթաթվում եմ թեթև վերնաշապիկիս մեջ ու աչքերս փակ քայլում դեպի այն մասնաշենքը, որտեղ դասի ենք: Կողքից համակուրսեցիներս ինչ-որ հարցեր են տալիս: 
- Խոսելու հավես չունեմ,- չորում եմ:

Առաջին դասից հետո երկու ժամ ազատ ենք: Վազում ենք դեպի գրադարանի շենքում տեղակայված սրճարան: Որոշել ենք դաս անել: Էնտեղից թարմ բելգիական վաֆլիի հոտ է գալիս: Մրցում ենք, թե ով ավելի երկար կդիմանա ախորժաբեր քաղցրավենիքը գնելու գայթակղությանը:
- Էս պարբերությունն էլ կարդամ, գնանք առնենք,- հայտարարում է Նորան:

Ու կանգնած ենք հերթի մեջ: Ամեն մեկս մի տաք վաֆլի ենք վերցնում, հետը` բալի կամ հաղարջի մուրաբա: Քիչ անց կլցնենք վաֆլիի քառակուսիկների մեջ ու հաճույքից տնքալով կուտենք:

Կամ էլ կքայլենք դեպի ճաշարան: Կանցնենք ճահճի մոտով, որտեղ ամեն օր գորտերը շուխուռ են գցում: Կկանգնենք ու կփորձենք բերաններն ուռացնող գորտերին ֆիքսել: Լավ էլ խոշոր են: Իրենց մեջտեղից ճղում են էգի ուշադրությունը գրավելու համար:

Եվս մի քանի քայլ, ու յասամանի հոտ ենք առնում: Խորը ներշնչում ենք, որ յասամանը հնարավորինս լավ զգանք: 

Ճաշարանն ինչպես միշտ մարդաշատ է: Ներսի սեղանները զբաղված են: Իսկ մենք ուզում ենք դրսում նստել. եղանակը լավն է: Դրսիններն էլ են զբաղված: Ոմանք իրենց ճաշը վերցրել, խոտերի մեջ են ուտում: Ոմանք էլ խոտերի մեջ ուղղակի փռված են:

Օրվա վերջում հոգնած դուրս ես գալիս վերջին դասից: Շուտով անձրև կսկսվի: Բախտդ չի բերի, եթե այդ օրը հեծանիվով ես: Իսկ եթե ոչ, կամրջի տակ կպատստպարվես` փաթաթվելով վերնաշապիկիդ մեջ, մինչև ավտոբուսը կգա: Կնստես ու թեթևացած շունչ կքաշես. էլ չեմ մրսում:

Երբ ուսանող էի (նկատի ունեմ` ուսանող Հայաստանում), միշտ անհամբերությամբ էի սպասում հուլիս-օգոստոսին, որովհետև արձակուրդից բացի նաև ճամփորդելու ամիսներն էին: Հիմա էլ, երբ ուսանող եմ, անհամբերությամբ սպասում եմ հուլիսին, որովհետև հենց հուլիսին կավարտվի Բեռլինը սիրելու վերջին փորձս Վիկտորյայի դասերի հետ: Ու հենց հուլիսին պիտի Radiohead-ի, հետո նաև Ալանիս Մորիսեթի համերգներին գնամ: Ալանիսի համերգի հաջորդ օրը պիտի նստեմ ավտոբուս ու գնամ Պրահա` աշխարհում իմ ամենասիրելի քաղաքը, որտեղ անընդհատ վերադառնալուց չեմ հոգնում, որովհետև էնտեղ եմ թողել իմ մանկությունը: Հետո պիտի նստեմ ինքնաթիռ ու գամ Երևան: Ու պիտի ծիրան ուտեմ: Պիտի արևի տակ վառվեմ: Պիտի ընկերներիս հետ Թումանյանի այգու խոտերի մեջ թավալ տամ: Իսկ վերջում` դեռ հուլիսին, պիտի նստեմ ինքնաթիռ և ուրախանամ, որ վերադառնում եմ Բեռլին:

Այս տարվա Հեմինգուեյս էլ կարդացի: «Աֆրիկայի կանաչ բլուրները» Հեմինգուեյի ու իր կնոջ` Աֆրիկայում գտնվելու փորձառության մասին է: Ոնց որ «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է»-ի աֆրիկյան, «Ծերունին ու ծովի» որսային տարբերակը լինի: Հեղինակը մեծ ոգևորությամբ նկարագրում է որսը ու երկխոսությունները տեղացիների հետ: Արանքներում մտքեր է արտահայտում գրականության, գրելու ու ճամփորդելու մասին: Մեկը մեկից հավես: 

Ու Հեմինգուեյը մնում է Հեմինգուեյ: Ինքը փիլիսոփայություններ չի ծամում, լցնում գլուխդ, դժվար բառեր, որոնք բառարաններում էլ չես ճարի, չի օգտագործում, ածականներով ներվերդ չի արդուկում, արագ զարգացող սյուժեով գրքին չի գամում: Փոխարենը որոշ պարբերություններ մի քանի անգամ ես կարդում ոչ թե ավելի լավ հասկանալու, այլ հնարավորինս երկար ներկայացված պատկերում մնալով համար: Էդքանով հանդերձ մտնում ես պատմության մեջ, ապրում էն, ինչն ինքն է ապրել: Հեմինգուեյ կարդալիս միտքդ անջատվում է, բոլոր զգայարաններդ միանում են, ու զգում ես սոված փորին գարեջուր խմելը, շոգին անհանգստացնող ճանճերը ու որսի ժամանակ լարվածությունը:

Ոնց որ Հեմինգուեյի գրական ժառանգության կեսն արդեն կարդացել եմ: Ափսոս… Երբ բոլորը կարդամ, երևի անցնեմ երկրորդ ռաունդին:

Ընդամենը հինգ օր առաջ էին հայտնաբերել, որ Պատրիսիայի ավագ քույրը` Քեթին, Բեռլինից ընդամենը կես ժամվա հեռավորության վրա գտնվող Էբերսվալդե կոչվող քաղաքում համերգ ունի: Ու քանի որ վերջերս տրամս անընդհատ տեղը չէ, որոշեցի ինձ ուրախացնել նրա համերգին գնալով: Էդ առումով ես ու Քիրսթենն իրար նման ենք: Ինքն էլ աշխատանք չճարելու հետևանքով ընկած տրամը բարձրացնելու համար Պատրիսիայի տոմս է գնել:

Էբերսվալդե գնացի բավական անպատրաստ. անգամ համերգի տոմս չունեի, իսկ քաղաքի մասին բացարձակապես ոչինչ չգիտեի: Եթե Թերեզան չասեր, որ Վիսոցկին այնտեղ ապրել է, էդ փոքրիկ փաստն էլ բաց կթողնեի: Բայց ի՞նչ օգուտ, որ ապրել է: Մի տուն-թանգարան էլ չկար (գոնե ես չգտա):

Եղանակը վատն էր: Այնուամենայնիվ, ես ծրագրել էի տոմս ճարելուց հետո մինչև համերգն ընկած ժամանակահատվածը քաղաքն ուսումնասիրել: Իսկ Էբերսվալդեն հրապուրիչ ոչինչ չուներ: Շաբաթ օրով մեռած գերմանական քաղաք էր: Լռություն ու խաղաղություն էր տիրում, բայց Թորգաուի նման կախարդական չէր, այլ քաղաքի բնական վիճակն էր. ասես այդպես էլ պիտի լիներ: Ու շատ ուժեղ սովետահոտ էր փչում բոլոր կողմերից: Կենտրոնում մի փողոցով գնալիս կեսից հետ էի դառնում. անհետաքրքիր էր:

Համերգը տեղի էր ունենալու Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցում: Տոմս հեշտությամբ ճարեցի: Երբ շարժվեցի դեպի քաղաքի կենտրոն, հեռվից տեսա Քեթիին, որը վարդագույն պայուսակով ու խիստ սովորական շորերով քայլում էր դեպի այն տունը, որտեղից տոմս գնեցի: Երևում էր` եկեղեցու «հետնաբեմն» էր: Տարիներ առաջ այդպես հանգիստ չէր կարող անցնել. երկրպագուները վրա կտային:

Ավանդույթի համաձայն երկու բացիկ գնեցի` մեկը մամայիս, մյուսը` Քիրսթենի համար: Մամայինս չկարողացա ուղարկել, որովհետև Էբերսվալդեում արտասահման ուղարկելու նամականիշներ չեն վաճառում: 

Համերգից մի ժամ առաջ շարժվեցի դեպի եկեղեցի: Ընդհանրապես, եթե համերգի տոմսի վրա տեղ չի նշվում, ցանկալի է ներկայանալ հնարավորինս շուտ` դիմացի շարքերում նստելու համար: Երբ ես մոտեցա մուտքին, արդեն ահագին մարդ կար, բայց դե վերջին շարքերից հաստատ փրկվել էի: Ու ամենասարսափելին այն էր, որ հերթի բոլոր մարդիկ տատիկ-պապիկներ էին` սպիտակ մազերով ու կապույտ աչքերով: Նրանք պատերազմ էլ տեսած կլինեին: 

Երբ հերթը բավական երկարել էր, եկեղեցուց Քեթին դուրս եկավ և քայլեց դեպի «հետնաբեմ»: Տատիկները քթների տակ մրմնջացին. «Դաս իսթ Քեթի», բայց սկի գլուխները չթեքեցին նրա կողմ: Քեթին երևի նեղվեց էդ անտարբերությունից ու ձեռքով արեց կանգնածներին:

Համերգը շատ լավ անցավ: Քեթիի հզոր ձայնը եկեղեցում սիրուն էր հնչում, ոչ թե սովորականի պես ականջ ծակում: Կատարեց իսպանական, հին քելիական, իր սոլո երգերից: Իսկ ամենազարմանալին այն էր, որ մի քանի իռլանդական երգ էլ կատարեց: Ընդհանրապես, Քելիներից ամենապակաս իռլանդացին ինձ համար Քեթին է. նրան միշտ որպես իսպանուհի եմ ընկալում: Բայց նրա կատարմամբ իռլանդական երգերն էնքան սիրուն հնչեցին, որ համոզվեցի` նրա երակներում կելտական արյուն է հոսում: Hallelujah-ն էլ կատարեց:

Ընթացքում թռվռում էի, ծափ տալիս, ուրախանում, իսկ կողքիս տատիկ-պապիկները գժվում էին դրանից: Ջղայնացա, դուրս եկա տեղիցս, գնացի ուղիղ բեմի դիմաց ու նստեցի գետնին: Այ էդպես համ ավելի լավ էի տեսնում, համ էլ ազատ շարժվելու տեղ կար: 

Քեթին մենակ մի թերություն ուներ: Երգերով հանդիսատեսի հետ չէր խոսում: Ոնց որ եկած լիներ մենակ ինքն իր համար երգելու, ոնց որ հանդիսատեսն այնտեղ չլիներ: Չգիտեմ` գուցե նաև նրանից էր, որ ներկաների միջին տարիքը յոթանասունն էր, ու նրանք ցանկացած աշխուժության թարս էին նայում: Բայց այ որ An Angel-ի կրկներգին մենակ ես էի ձայնակցում, էդ արդեն ցնցող էր: 

Համերգից հետո Քեթին դուրս եկավ ինքնագրեր բաժանելու: Իմ դարդուցավն էլ հետը մի քանի բառ փոխանակելն էր (թե չէ ինքնագրի իմաստը մինչև հիմա չեմ հասկանում): Անունս հարցրեց: Քրոջ նման ընդունակ չէր. խնդրեց` գրեմ, ո արտագրի ինքնագիր տալուց: Հետո հարցրեց` որտեղից եմ: 
- Հայաստանից,- բացականչեց: Նույն ռեակցիան էր, ինչ Պատրիսիայի մոտ, բայց երկուսի դեպքում էլ չհասկացա` դա ինչ էր նշանակում,- սիրուն երկիր է:
- Եղե՞լ եք այնտեղ,- հարցրի` շատ լավ իմանալով, որ չի եղել, որովհետև եթե լիներ, անհնար էր` ականջիս չհասներ:
- Չէ,- երազկոտ պատասխանեց,- նկարներն եմ տեսել: 

Շնորհակալություն հայտնեցի ու եկեղեցուց դուրս եկա: Միացրի փլեյերս և, օգտվելով Էբերսվալդեի սառը լռությունից, Ալանիս Մորիսեթի երգերին ձայնակցելով քայլեցի դեպի կայարան:

Originally posted by iza1976 at Внимание! Горячая линия МЧС

Հեքիաթ նվիրված ընտրություններին

Դոնաթան դժկամորեն աչքերը բացեց, բայց ուրիշ տարբերակ չուներ. արևն ինչքան ուժ ուներ, ներս էր խցկվել, իսկ ադամանդապատ Նոկիա հեռախոսի զարթուցիչը ղժղժում էր. «Ախչի Դոնաթա, վեր կաց: Ժամը տասն ա»: Հենց էդ պահին դուռը թակեցին, ներս մտավ նրա գլխավոր սպասուհին, առանց բարև-բարլուսի սկսեց.

- Ձերդ գերազանցափայլ թիթիզություն, հիշեցնում եմ, որ այսօր նախընտրական քարոզարշավի առաջին օրն է:

- Ուֆ,- հառաչեց Դոնաթան ու հարմարվեց աթոռին, որպեսզի սպասուհին.
1. Գիշերանոցը հանի
2. Մարմինը լվանա
3. Ատամները խոզանակի
4. Նախշուն շորերը հագցնի
5. Մազերը սարքի
6. Դեմքը գաջի
7. Եղունգները դզմզի
8. Կոշիկները հագցնի

Էլ բան չմոռացանք չէ՞: Սպասուհին վերջին կետի դիմաց պտիչկա դրեց ու գոհունակությամբ ժպտաց.

- Արդեն կարող եք ներկայանալ քարոզարշավին:

Դոնաթան Ճաու թագավորության միակ թագաժառանգն էր, բայց հազար տարի առաջ էն աշխարհ գնացած առաջին թագավոր Միլոշի Առաջինի գրած օրենքի համաձայն կին արմատը չէր կարող երկրի ղեկին լինել, եթե ամուսին չունենար: 

Դոնաթայի հայրը` Միլոշ 45-րդը, ծանր հիվանդ էր, ու էսօր-վաղը մեռնելու էր: Համ էլ հարևան երկրներից լսել էր մոդա դարձած «ժողովրդավարություն» կոչվող երևույթի մասին : Դրա համար ծանրութեթև արեց ու որոշեց ընտրություններ անել. համ աղջկան կամուսնացնի, համ էլ Ճաուն անղեկավար չի մնա:

Միլոշ 45-րդն ուզում էր, որ ընտրություններն իրենց բոլոր կանոններով անցնեն: Թեկնածուներին նախապես գրանցել էր ու քարոզարշավի համար չորս շաբաթ ժամանակ տվել: Ընտրացուցակներն էլ անընդհատ ճշտվում էին: Փեսացուի 3746 թեկնածու կար:

Ու էդպես փեսացուական նախընտրական քարոզարշավի առաջին օրն էր:

Դոնաթան մեյլը ստուգեց ու քիչ մնաց` ինֆարկտ ստանա: 89283 հատ նոր նամակ ուներ, որոնցից բոլորի վերնագիրն էսպիսին էր. «Via-gra: Penis Enlargement»: Կատաղած կանչեց իր մեյլ կարդացող ծառային և հրամայեց այսուհետ մեյլերը հատ-հատ կարդալ և չկարդացված թողնել միայն նրանք, որոնք թեկնածուներից չեն:

- Ձերդ վսեմափայլ անհնազանդություն, արագացրեք, պիտի դուրս գանք,- դռան հետևից հայտարարեց Դոնաթայի վարորդը, որը նույնպես թեկնածուներից մեկն էր, չնայած ընտրական օրենսգրքով արգելվում էր, որ պալատում աշխատողը թեկնածությունն առաջադրի:

Արքայադուստրը նստեց քառաձի ավտոմեքենան ու շարժվեց դեպի քաղաքի կենտրոն:

Իր սիրելի Ճաուն այդ օրն անճանաչելի էր դարձել: Ամենուր զանազան տղամարդկանց պաստառներ էին. էլ փորով, էլ լղար, էլ քաչալ, էլ փռչոտ, էլ նեգր, էլ կապտամորթ, էլ գիտնական, էլ դզող-փչող, էլ Բրեդ Փիթ, էլ Տիգրան Կարապետյան, էլ Թոմ, էլ Ջերի, էլ Հրանուշ Հակոբյան: Հա ի՞նչ: Թագավորը մոռացել էր կանանց մասնակցությունն արգելել: 

Երբ հասավ կենտրոնական հրապարակին, վարորդն առանց մի բան ասելու դուրս թռավ, ու բոլոր 3746 թեկնածուները հանրահավաքը սկսեցին: Ու աղմուկ էր, սարսափելի աղմուկ: Ձիերը վախից ականջները փակեցին: Դոնաթայի դեմքի գաջը ջղայնությունից կարմրեց: Բոլոր կողմերից լսվում էր.

- Վերջ տանք միապետությանը:
- Կեցցե ժողովրդավարությունը:
- Ընտրիր ինձ, որ հավատանք:
- Շուտ եմ ասել, ընտրությունները կեղծել չկա:
- Կեղծողին մըմըզը-պըպըզը:

Դոնաթան գրպանից կամացուկ հանեց հեռախոսը ու սկսեց տեսագրել քարոզարշավը, որ YouTube գցի, ընկերուհիների մոտ թիթիզանա: Ու շարունակվում էր.

- Մարդու իրավունքներ:
- Թափանցիկ ընտրություններ:
- Պայծառ ապագա:
- Մենք ենք մեր սարերը:
- Էրնեկ թե այս Նոր տարի:
- Եթերում Ճաուլուրն է:
- Ոչ ասենք ֆեյքերին:
- Կորչի թագավորը:
- Սև փիառ:
- Իմ Ֆեյսբուքի էջն է…

Արքայադուստրը գլուխը կորցրեց աղմուկից: Ձիերից մեկն այն գտավ ու շպրտեց դեպի թեկնածուների աղմուկը: Հենց այդ պահին խոպոպազարդ թիթիզագլուխը բղավեց.

- Բա ե՞ս:

Թեկնածուները լռեցին: Էստեղ հիշեցին, որ առաջին հերթին փեսացուի, ոչ թե երկրի ղեկավարի թեկնածու են: Ու հանրահավաքը նոր թափ առավ.

- Իմը քոնից մեծ ա:

Թեկնածուներից մենակ մեկը ֆայմեց արքայադստեր կորցրած գլուխը վերցնել ու վերադարձնել տիրոջը: Իսկ երբ նկատեց նրա շփոթվածությունը, արձակեց ձիերից մեկին, Դոնաթային նստեցրեց վրան ու տարավ պալատ:

Բայց սա քարոզարշավի ընդամենը առաջին օրն էր: Հաջորդ օրերը պիտի ավելի սարսափելի լինեին, ու Դոնաթան չէր իմանում որ ծակը մտներ, որ խուսափեր զանազան խոստումներից, հեռախոսազանգերից, YouTube-ի վիդեոներից, մեյլերից, պալատի պատերին ազատ տեղ չթողած պաստառներից, իրենց տուն եկող տոննաներով ընտրակաշառքներից ու անթիվ-անհամար ֆեյսբուքյան լայքերից, որոնք ըստ նոր օրենսդրության նույնպես ընտրակաշառք էին համարվում: Իսկ հայրը մխիթարում էր` բացատրելով, որ ժողովրդավարությունը զոհեր է պահանջում:

Եկավ ընտրությունների օրը: Հենց այդ ժամանակ էր, որ պարզվեց` քվեաթերթիկում անճշտություններ կան, ու չգիտես ոնց այնտեղ հայտնվել են մեռած կամ թագավորությունից դուրս գտնվող մարդիկ: Հնարամիտ գլխավոր սպասուհին ելքը գտավ. բոլոր սխալ անունների վրա գրիչով խաչ քաշեց` տակը թողնելով ուղիղ 3700 թեկնածուի:

Ներկայացավ Դոնաթան ընտրությունների: Վերցրեց 400 մետր երկարություն ունեցող քվեաթերթիկը ու մտավ քվեախուց, որովհետև Միլոշ 45-րդն ամեն ինչ արել էր, որ քվեարկությունը գաղտնի լինի: Կատարեց իր ընտրությունը, դուրս եկավ: Յոթանասուն նազիր-վեզիրներ օգնեցին, որ քվեաթերթիկը փաթաթի ու խցկի մարդաբոյ քվեատուփի մեջ:

Քսանչորս ժամ անց հայտարարվեցին քվեարկության արդյունքները: Ընտրողների թիվը` 1, մասնակցությունը` 100%, անվավեր քվեաթերթիկների թիվը` 1: Ու հենց այդ պահին ասես ռումբ պայթեց. բոլոր թեկնածուները դուրս թափվեցին ու հանրահավաքներ սկսեցին` գոռալով, որ ընտրությունները կեղծվել են:

Էս պատմվածքն էքսպերիմենտ ա, շատ խիստ չդատեք:

Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգու կենտրոնում շրջանաձև նստած էին հինգ երիտասարդ կանայք: Նրանց շուրջը հինգ միանման մանկասայլակներ էին կանգնած, որոնց տերուտիրականներն իրենց մայրերի գրկում ուրախ ժպտում էին, մինչ հինգ երիտասարդ կանայք գերմաներեն չաչանակում էին: Շրջանի կենտրոնում սփռոց էր փռված, վրան` հյութեր ու քաղցրավենիք:

Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգու կենտրոնում շրջանաձև նստած հինգ կանանցից մի քիչ դեպի արևմուտք իրար գլխի լցված գարեջրի դատարկ շշեր կային:

Թխամաշկ տղամարդը Հերման Հեսսեի «Տափաստանի գայլը» և գերմաներեն-անգլերեն բառարանը թևի տակ մտավ Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգի, քայլեց դեպի հյուսիս-արևելյան կողմը, ժակետը փռեց խոտերին, պառկեց վրան ու գիրքը բացեց:

Մարիան «Շեքսպիր և որդիներ» գրախանութի թղթե տոպրակը ձեռքին մտավ Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգին և հարմարվեց հյուսիս-արևմտյան մասում: Պայուսակը դրեց խոտերին,  ծալապատիկ նստեց` զգալով առավոտվա անձրևի թացությունը, բացեց «Շեքսպիր և որդիներ» գրախանութի թղթե տոպրակը, վերցրեց Հերման Հեսսեի «Տափաստանի գայլը» ու սկսեց կարդալ:

Թխամաշկ տղամարդը նստեց, բառարանը բացեց, ինչ-որ բան նայեց, նորից անցավ գրքին:

Կենտրոնում նստած հինգ կանայք հյութերն ու քաղցրավենիքը հավաքեցին, սփռոցը ծալեցին, մանկիկներին դրեցին սայլակների մեջ ու հեռացան:

Երկար մազերով ու ավելի երկար մոխրագույն մորուքով բարձրահասակ տղամարդը մտավ Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգին ու նստեց արևմտյան ծայրում: Գրպանից հանեց կարմիր ու սպիտակ վանդակներով թաշկինակը, փռեց գետնին, տոպրակից դուրս բերեց ելակով տորթը, դրեց վրան և սկսեց կտոր-կտոր բերանը տանել:

Կողքի պարահրապարակից հինգ-վեց տարեկան մի աղջիկ մտավ այգի ու սկսեց խոտերը պռճոկել:

Մարիան մրսեց, պայուսակից վերնաշապիկը հանեց ու կծկվեց մեջը:

Թխամաշկ տղամարդն էջը թերթեց:

Երիտասարդ հայրիկը մանկասայլակով մտավ Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգին, մյուս ձեռքին` գարեջրի շիշ:

Թխամաշկ տղամարդը գլուխը բարձրացրեց ու նկատեց Հեսսեի գրքի հետևում կորած Մարիային:

Մարիան էջը թերթեց:

Երիտասարդ հայրիկը մի քանի պտույտ արեց և դուրս եկավ այգուց:

Սիրահարված տղան ու աղջիկը մտան Բեռլինի Պրենցլաուեր բերգ թաղամասի փոքրիկ այգին, հարավ-արևելյան մասում ծածկոց փռեցին, նստեցին ու գրկախառնվեցին:

Երկար մազերով ու ավելի երկար մոխրագույն մորուքով բարձրահասակ տղամարդը վերջացրեց ելակով տորթն ու շուրթերը լիզեց:

Մարիան գլուխը բարձրացրեց ու տեսավ գրկախառնված տղային ու աղջկան, երկար մազերով ու ավելի երկար մոխրագույն մորուքով բարձրահասակ տղամարդուն, խոտերը պռճոկող երեխային ու թխամաշկ տղամարդուն, որն այդ պահին բառարանում բառ էր նայում:

Անձրև սկսվեց:

Խոտերը պռճոկող երեխան այգուց դուրս վազեց:

Երկար մազերով ու ավելի երկար մոխրագույն մորուքով բարձրահասակ տղամարդը վանդակավոր թաշկինակը ծալեց, դրեց գրպանը, հեռացավ:

Մարիան պայուսակից հանեց դեղին անձրևանոցն ու մի ձեռքով պահեց գլխավերևում:

Սիրահարված տղան ու աղջիկը ծածկոցը հավաքեցին, իրար ձեռք բռնած հեռացան:

Թխամաշկ տղամարդը մարմնով ծածկեց գիրքը:

Անձրևը դադարեց:

Մարիան անձրևանոցը դրեց պայուսակի մեջ:

Մարիան էջը թերթեց:

Թխամաշկ տղամարդը բառարանը բացեց:

Ձեռնափայտով ծերունին մտավ Բեռլինի Պրենցլաուերբերգ թաղամասի փոքրիկ այգին ու նստեց հարավային մասուն գտնվող միակ նստարանին:

Թխամաշկ տղամարդն էջը թերթեց:

Մարիան գիրքը փակեց, դրեց «Շեքսպիր և որդիներ» գրախանութի թղթե տոպրակի մեջ, կանգնեց, պայուսակից հանեց ականջակալները, երաժշտություն միացրեց ու կամացուկ դուրս եկավ այս պատմվածքից:

Թխամաշկ տղամարդը գիրքը փակեց, ժակետը վերցրեց, կոշիկներն ուղղեց, կանգնեց ու քայլեց դեպի պատմվածքի ելքը:

Խրոնինգենում մեկ ամիսը բավարար էր, որ հարմարվեի ու ինձ տանը զգայի: Թվում էր` Պոտսդամում նույնիսկ ավելի քիչ ժամանակ էր պետք, որովհետև արդեն գիտեի` որտեղից սկսել, ինչը կարող է ինձ հետաքրքրել, ինչը կօգնի, որ ինձ մենակ չզգամ: Չարաչար սխալվում էի:

Ահա արդեն երկրորդ ամիսն է գլորվում, իսկ ես իմ կյանքից հաճույք չեմ ստանում (չհաշված եզակի դեպքեր, որոնք հիմնականում Պոտսդամից դուրս են եղել): Ոչ միայն չկարողացա Խրոնինգենում կանգնած կետից սկսել, այլև հսկայական հետընթաց ապրեցի: Ինչ եկել եմ այստեղ, կինո չեմ գնացել: Էրեխեքի հետ երեկոյան դուրս գալ չեմ սիրում: Անգամ ճաշ էփելու ցանկություն չեմ ունենում: Դասերիս հաճույքով չեմ հաճախում: Ավելին` փորձում եմ դրանց մասին չմտածել:

Կյանքս մի տեսակ մեքենայացած է: Ինչ էլ անում եմ, մեքենայորեն, որպես պարտավորություն եմ անում, ու երեկոյան տուն մտնում եմ դատարկության զգացումով:

Վերցնենք հենց էսօրվա օրը: Ոչ աշխատանքային, եղանակը` հիանալի, ամառային: Նման հնարավորությունը պետք է օգտագործել որևէ տեղ գնալու կամ որևէ հետաքրքիր բան անելու համար: Կուրսեցիներս գնում են Բեռլին: Ալարում եմ միանալ: Նստում եմ հեծանիվս, մի քիչ այս ու այն կողմ գնում, հետո մտնում այգի: Նստում խոտերին: Հինգ րոպե: Հետո էլ հավես չունեմ:

Տուն եմ գալիս, ու հասկանում, որ ամբողջ Պոտսդամում միայն մի տեղ կա, որ սիրում եմ: Ու դա իմ տունն է` իմ չկահավորված մեծ սենյակն ու պստլիկ ննջարանը, դեպի լիճը նայող պատշգամբը, որտեղ կարող եմ նստել` ուսերիս զգալով օրվա տոթի ծանրությունը, տեսնել անդուր բարձրահարկները, ոտքերս դնել բազրիքին ու ճոճվել, որտեղ կարող եմ պարզապես ժամանակը սպանել:

Ու անընդհատ իմ առօրյային նորանոր զբաղմունքներ եմ ավելացնում, ամեն ինչ անում, որ ոչ մի ազատ րոպե չունենամ: Դժվարությունն այն է, որ հենց էդ զբաղված ժամանակն է տհաճ: Անհասկանալի պատճառներով: Ու ես փախչում եմ դեպի համերգները, դեպի գրքերը, դեպի ստեղծագործելը:

Շուտով գրելու դասերս կսկսվեն: Իմ վերջին հույսն է այս անհյուրընկալ քաղաքում: Եթե դրանից էլ հաճույք չստանամ, մի օրացույց կկպցնեմ պատիս ու կսկսեմ օրերը հաշվել, թե երբ է գալու սեպտեմբերը:

«Չեք կարող պատկերացնել, թե որքան գեղեցիկ է մարդկանց համար երգելը, ժպիտ կամ աչքերում արցունք տեսնելը: Չգիտես, թե օրվա ընթացքում ինչի միջով է անցել: Գուցե քիչ առաջ կռվել է, գուցե հերոինի դոզա ստացել… Դու չես կարող տեսնել… Բայց երբ երգում ես նրանց համար, տեսնում ես նրանց աչքերում: Տեսնում ես այդ տառապանքը, տեսնում ես այդ ուրախությունը: Երաժշտությունը հենց այդպես է ամեն ինչ դուրս բերում: Նրանք չեն կարող շշի մեջ պահել, ինչպես գինու մի շիշ: Խցանը դուրս է թռչում»: Պատրիսիա Քելի

Սկզբում տատանվում էի. պե՞տք է արդյոք Պատրիսիա Քելիի համերգի տոմս գնեմ: Սաքսոնիայի այս փոքրիկ քաղաքն ինձ ամենամոտն էր, որտեղ Պատրիսիան համերգ էր տալու այս տարի: Եվ ես տատանվում էի, որովհետև առաջին հերթին հույս ունեի, որ Բեռլինում կամ շրջակայքում դեռ համերգ կտա: Երկրորդ, ճամփորդություն ընդգրկող համերգը պահանջում է ավելի մեծ ծախսեր ու շատ սթրես: Երրորդ, վստահ չէի` դուրս կգա՞ր համերգը:

Kelly Family-ով վաղուց եմ տարված եղել: Պետք է խոստովանեմ, որ բախտավոր էի, որ Stille Nacht համերգաշրջանը 2011-ին էր: Էդ ժամանակ Խրոնինգենում էի ապրում, ու ամենամոտ համերգն Էսսենում էր: Բախտավոր էի, որ հենց այդ հատուկ համերգի տոմսը գնեցի և ուրախ եմ, որ բավականաչափ խելացի գտնվեցի: Հակառակ դեպքում պատկական իրադարձություն էի բաց թողնելու:

Բայց գաղտնի երազում էի, որ Պատրիսիայի սոլո համերգներից էր կտեսնեմ: Հիշում եմ` երբ YouTube-ն ի հայտ եկավ, երբեմն-երբեմն տենդագին գիշերներ էի անցկացնում` դիտելով նրա սոլո համերգների տեսագրությունները: Ու միշտ ինձ հարց էի տալիս. «Ես էնտեղ կլինե՞մ»:

Եվ ահա վերջապես հնարավորություն բացվեց. Պատրիսիան համերգ էր տալու Թորգաուում այն ժամանակ, երբ ես Պոտսդամում էի ապրելիս լինելու: Բայց դեռ տատանվում էի: Երբ իմացա, որ այս շրջագայության ժամանակ ավելի մոտ տեղերում համերգ չի տալու, երբ հասկացա, որ Ֆինլանդիայից Գերմանիա հասնելը դժվար կլինի, էլ երկար չմտածեցի ու գնեցի տոմսը: Կարճ ժամանակ անց Պատրիսիան պիտի հայտարարեր, որ այս շրջագայությունից հետո հանգստի է գնում:

Բայց դեռ վախենում էի. համերգն ինձ դու՞ր էր գալու: Իհարկե, երբ փոքր էի, խելագարվում էի Քելիների համար, բայց հիմա, երբ մեծացել եմ, Քելիներին սիրելը նմանվել է սովորության. իմ իսկական երաժշտական ճաշակի մասը չի կազմում: Չէի ուզում քանդել մանկությանս պատրանքները:

Այնուամենայնիվ, Թորգաու ճամփորդելն ու Պատրիսիային տեսնելն ամենալավ որոշումներիցս է, որ կայացրել եմ Պոտսդամ տեղափոխվելուց հետո: Հիմար էի, որ կարծում էի` դուրս չի գալու:

Համերգից երկու ժամ առաջ մուտքի մոտ հայտնվելը երկրորդ շարքում տեղս ապահովեց: Մեկ ժամ առաջ ներս մտա ու սկսեցի բեմն ուսումնասիրել: Տարբեր հին լուսանկարներ և իրեր էին դրված: Կարելի էր գտնել նաև Պատրիսիայի երեխաների նկարածները: Բեմը թեմային համապատասխանում էր. Songs & Stories («Երգեր և պատմություններ»): Դահլիճը փոքր էր` հազիվ հարյուր հոգանոց:

Ուղիղ ժամը ութին Պատրիսիան բեմ բարձրացավ: Կատարում էր երգեր թե իր ընտանիքի, թե իր սեփական երգացանկից: Խոսում էր հանդիսատեսի հետ: Հարցեր տալիս, պատասխանների սպասում, երգացնում: Պատմություններ էր պատմում, որոնց մեծ մասը չէի հասկանում. գերմաներեն էր: Հումորի զգացումը սպանիչ էր: Հա կատակներ էր անում, դահլիճը հա քանդվում էր:

Ու երգում էր: Հիմար էի, որ կարծում էի` դուրս չի գալու: Երկրորդ շարքում նստած վայելում էի ոչ միայն երաժշտության հնչողությունը, այլև տեսքը նրա դեմքին: Նա իսկապես հիանալի կատարող է ու իսկապես հրաշալի ձայն ունի: Կենդանի ավելի լավն է, քան ձայնագրություններում, իսկ դա ոչ բոլոր կատարողների համար է ճշմարիտ: Ու հենց այդ պատճառով էլ տեսագրություններ չեմ դնում այստեղ:

Ընտանիքի երգացանկից կատարած երգերն ինձ տարան դեպի մանկություն, իմ իրական Եսին, որը թողել էի Պրահայում տարիներ առաջ ու գտել Թորգաուում: Աչքերս լցվել էին: Եվ ես երջանիկ էի: Եվ կարոտում էի: Լցված էի հույզերով, ու դրանք գալիս էին բեմից` նրա ձայնի, դիմախաղի ու ժեստերի, պարի հետ: 

Համերգից հետո խելքիս փչեց Պատրիսիային հանդիպել: Ու ինձ փրկեց գերմաներեն չիմանալս, հայ լինելս: Երբ թիմից մի աղջկա խնդրեցի, որ կազմակերպի, նա ասաց, որ դա հնարավոր չէ: Հետո հարցրեց` որտեղից եմ: Հայաստանի անունը լսելիս տեղի տվեց. «Լավ, հարցնեմ նրան»:

- Ուրեմն Հայաստանից ես, հա՞,- սկսեց Պատրիսիան:
Ուզում էի հարցնել, թե արդյոք տեղը գիտի: Փոխարենն ուղղակի գլխով արեցի:
- Կարճ ժամանակով Գերմանիայում եմ, որոշեցի հնարավորությունը բաց չթողնել… ես քո ընտանիքին լսում եմ ութ տարեկանից:
- Օօօ,- զարմացած ձևացավ Պատրիսիան,- անունդ ի՞նչ է: 
Այ որ ասեի առաջին համերգին, որ եղել եմ, Stille Nacht-ն էր, իսկականից կզարմանար:
- Դժվար անուն է,- ժպտացի,- Բյուրակն:
- Բյուրակն,- կրկնեց: Ի զարմանս ինձ` առանց որևէ դժվարության, առանց սխալ արտասանության: 
Հեռանալիս ասաց.
- Աստված օրհնի:
- Հուսամ` էլի քեզ կտեսնեմ:
- Անպայման,- գրկեց: