Վաղուց էի խոստացել, որ այս թեմայով մի օր կգրեմ: Երևի արդեն ժամանակը եկել է, էնպես որ զինվեք քարերով, բայց առաջինը թող շպրտի, նա, ով…
«Զզվում եմ հայերից ու հայկական մտածելակերպից» արտահայտությունը բավական մեծ տարածում է գտել: Երևի ավելի շատ են այն գործածողները, քան նրանք, ովքեր հենց այդ հայերն ու այդ մտածելակերպը կրողներն են: Պետք է խոստովանեմ, որ մի ժամանակ ես էլ նման արտահայտություն անելու առիթը բաց չէի թողնում, ու երբ ասում էի, որ ուզում եմ Հայաստանից գնալ, պատճառաբանում էի, որ ուզում եմ հայերից հեռու լինել: Դա տևեց մինչև մի օր, երբ սրա մասին կիսվեցի դասախոսիս հետ, իսկ նա ոչ ավել, ոչ պակաս ասաց.
- Դե ուրեմն հեռու նստիր:
Էդ օրվանից բավական ժամանակ է անցել, բայց մի ակնթարթում գլխումս վառված լույսը մինչև հիմա չի հանգել: Ավելին՝ անընդհատ մտածում, վերլուծում եմ «հայերին ու հայկական մտածելակերպը»՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչ է նշանակում դա:
Զզվու՞մ ես հայերից: Իսկ ովքե՞ր են հայերը: Մի՞թե ես և դու չենք ու շատ այլ մարդիկ, որոնց սիրում ենք: Մի՞թե մեր ընտանիքի անդամները, ընկերները, մտերիմները չեն: Զզվու՞մ ես նրանցից: Ո՞չ: Ուրեմն մի ասա, որ զզվում ես հայերից: Իհարկե, չես կարող բոլորին սիրել, բայց փորձիր հասկանալ, որ նրանք, որոնց ատում ես, մյուսներից ոչ թե առանձնանում են նրանով, որ հայ են, այլ ինչ-որ ուրիշ հատկանիշներով:
Ո՞րն է հայկական մտածելակերպը: Ինչ-որ սահմանված ստանդարտներ կա՞ն: Ո՞վ է որոշել, որ, օրինակ, կաշառքով հարց լուծելը հայկական մտածելակերպ է: Պետք է խոստովանեմ, որ նման պիտակված «հայկական մտածելակերպներն» օտար են ինձ համար, բայց մի՞թե դա նշանակում է, որ ես ինչ-որ ուրիշ կերպ եմ մտածում: Չէ, հարգելիներս, նախնիներս սերունդներ շարունակ հայեր են եղել (դա լավ է, թե վատ, թողնենք մի կողմ), հետևաբար իմ մտածելակերպը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ հայկական: Ու վստահ եմ, որ նրանք, ովքեր «զզվում են հայկական մտածելակերպից», սովորաբար հարգում են իմ տեսակետը: Եկեք պիտակներ չկպցնենք ու չմոռանանք, որ մենք էլ հայ ենք և ունենք մեր մտածելակերպը, թեկուզ այն տարբերվում է մեծամասնության կարծիքից:
Մի ուրիշ ծայրահեղություն է «հայերի նման ազգ չկա» արտահայտությունը՝ դրական իմաստով: Ու կսկսեն գլուխ գովել, թե որքան հին ենք, թե ինչ պատմություն ունենք, թե առաջին քրիստոնյա պետությունն ենք և այլն: Եթե փորփրենք, վստահ եմ, որ յուրաքանչյուր ազգ էլ գլուխ գովելու մեծ կամ փոքր առիթ ունի: Եկեք անտեղի չմեծամտանանք ու չգոռոզանանք, քանզի նույն գերմանացին ուրախանալու ավելի շատ առիթ ունի: Կարող ենք պարզապես սիրել ինքներս մեզ, ու դա ավելի օգտակար կլինի:
Տարածված է նաև «Էս երկիրն ապրելու տեղ չի» արտահայտությունը: Ի՞նչ եք հասկանում սրա տակ: Մի՞թե կարծում եք, որ ուրիշ տեղերում պիտի չաշխատեք, ու փողը երկնքից թափվի, կամ էլ աշխարհի ցանկացած անկյունում գրկաբաց սպասում են ձեզ: Ու չարաչար սխալվում ես, եթե կարծում ես, թե այլ երկրներում իրար տակ չեն փորում: Հա, ես ընդունում եմ, որ բավական պրոբլեմատիկ երկրում ենք ապրում, որ բազմաթիվ խնդիրներ կան, որոնք ուղղակի խանգարում են հանգիստ շունչ քաշելուն, բայց եթե մութ ու ցուրտ տարիներին ապրել ենք, հիմա էլ կարող ենք: Այստեղ հարց է ծագում. ի՞նչ ես ուզում իրականում: Գնա՞լ Հայաստանից: Ոչ ոք քեզ չի խանգարում: Կարող ես հանգիստ հեռանալ, բայց մի վիրավորիր մնացողներին, որոնք ընտրել են ապրել այդ երկրում:
Կան նաև մարդիկ, ովքեր «ոչ մի գնով Հայաստանից չեն գնա», որովհետև «հեռանալը դավաճանություն է»: Սա էլ մի ծայրահեղություն է: Նրանք ոչ մի կերպ չեն հավատում, որ կարող ես օտար երկրներում քեզ ավելի լավ զգալ ու պնդում են, որ դա պատրանք է կամ ժամանակավոր: Սիրու՞մ եք այստեղ ապրել: Ոչ ոք ձեզ չի ստիպում հեռանալ: Բայց մի քննադատեք հեռացողներին, որոնք գուցե պատճառներ ունեն:
Վերջապես մի քիչ անձնականացնեմ այս գրառումս: Հա, ես ուզում եմ հեռանալ Հայաստանից, բայց ոչ նրա համար, որ Հայաստանն ապրելու տեղ չի, որ զզվում եմ Հայաստանից ու հայկական մտածելակերպից, այլ որովհետև զգում եմ, որ դա անհրաժեշտ է ինձ անձնական և մասնագիտական աճի համար: Ու հաստատ հեռանալիս չեմ այրելու հետդարձի կամուրջները:
Recent Comments